O obrazie:
W obrazie „Gniew”, pochodzącym z nagrodzonego cyklu o ludzkich emocjach Elizabeth Voryvody, artystka przechodzi od chłodnej, implozywnej natury „Bólu” do gorącej, ekspansywnej siły. To praca o zauważalnej dyscyplinie formalnej i brutalnej sile wyrazu, stanowiąca potężny manifest artystyczny młodego pokolenia ukraińskich twórców.
W odróżnieniu od zdefragmentowanej struktury „Bólu”, „Gniew” jest kompozycją żelazną, symetryczną i frontalną. Malarka rezygnuje z analizy na rzecz konfrontacji. Twarz, wypełniająca niemal całe płótno, zostaje zsyntetyzowana do formy totemicznej maski. Każdy element – zaciśnięte, zmarszczone brwi, szeroko otwarte, puste źrenice i obnażone w grymasie usta – został zredukowany do twardych, geometrycznych płaszczyzn. To świadome nawiązanie do języka awangardy – siły wyrazu Picassa i ukraińskiego kubofuturyzmu Aleksandry Ekster – który artystka wymienia jako jedną ze swoich kluczowych inspiracji.
Paleta barwna jest ważna w interpretacji tego obrazu. O ile „Ból” był zimny, o tyle „Gniew” jest gorący i ziemisty. Dominują ciężkie brązy i szarości, ale kompozycja pulsuje wewnętrznym żarem dzięki ognistym czerwieniom umieszczonym w łukach podoczodołowych. To nie jest ulotna irytacja, lecz skumulowany, tektoniczny gniew, który ma siłę i ciężar.
„Gniew” to nie portret psychologiczny, lecz archetyp. Voryvoda, filtrując osobiste i pokoleniowe doświadczenia przez język sztuki, tworzy uniwersalny symbol emocji, która jest jednocześnie destrukcyjna i napędowa. To dzieło o sporej mocy, które hipnotyzuje widza i stawia go w pozycji bezpośredniej konfrontacji z pierwotną siłą, ubraną w rygorystyczną, modernistyczną formę.
O temacie obrazu: portret zdekonstruowany
Podczas gdy tradycja portretu przez wieki skupiała się na mimetycznym oddaniu rysów i statusu jednostki, awangarda XX wieku – kluczowa inspiracja dla Elizabeth Voryvody – dała artystom narzędzia do wyrażania tego, co wewnętrzne i niewidzialne. W twórczości artystki, a zwłaszcza w obrazie „Gniew”, portret idzie o krok dalej: przestaje być wizerunkiem osoby, a staje się archetypem samej emocji.
Artystka nie maluje „człowieka, który jest zły”. Ona maluje sam „gniew” jako uniwersalną, pierwotną siłę. Twarz staje się tu niemal totemiczną maską, symetryczną, hieratyczną i odartą z indywidualnych cech. Podobnie jak w sztuce plemiennej, funkcja tej maski nie polega na odwzorowaniu, lecz na przywołaniu i ucieleśnieniu potężnej energii. Artystka, czerpiąc z siły deformacji Picassa i formalnego rygoru Malewicza , tworzy ideogram gniewu – syntetyczny, uniwersalny znak, który jest natychmiastowo czytelny na poziomie emocjonalnym, a nie analitycznym.
O technice: farba olejna na płótnie
Malarstwo olejne to klasyczna technika, ceniona od stuleci za swoją szlachetność, głębię koloru i trwałość. Jej istotą jest mieszanie pigmentów (różnych barwników) z roślinnym olejem schnącym, najczęściej lnianym, który utwardza się nie przez parowanie, jak akryl, lecz przez powolny proces oksydacji. Ta fundamentalna właściwość – powolne schnięcie – jest największą siłą tego medium.
Podczas gdy wielu artystów wykorzystuje ten czas na subtelne mieszanie barw i tworzenie miękkich przejść (sfumato), Voryvoda używa go w zupełnie inny sposób. W jej geometrycznym stylu, powolne schnięcie farby olejnej pozwala na absolutną precyzję i kontrolę.
Artystka może w pełni świadomie opracowywać każdą z ostro odciętych płaszczyzn koloru, dbając o jej jednolite krycie, idealnie gładką powierzchnię i czystą krawędź na styku z sąsiednim blokiem barwnym. „Maślana” konsystencja farby olejnej nadaje również płaszczyznom wyjątkową głębię i świetlistość, których czasami może brakować szybkiej, matowiejącej farbie akrylowej.
O artystce:
Elizabeth Voryvoda, ukraińska artystka młodego pokolenia (ur. 2000, Dniepr), absolwentka Akademii Sztuk Pięknych w Warszawie (rocznik 2025) na specjalizacji malarstwo ścienne. Jej droga artystyczna rozpoczęła się w dzieciństwie u boku ojca, malarza ikon, pośród fresków i prac sakralnych. Po ukończeniu z wyróżnieniem Kolegium Sztuki w Dnieprze i rozpoczęciu studiów w Kijowie, jej akademickie podejście do sztuki uległo radykalnej transformacji.
Wybuch wojny w Ukrainie i wymuszona emigracja do Polski stały się katalizatorem do poszukiwania nowego, brutalnie szczerego języka artystycznego. W nagrodzonej pracy dyplomowej na warszawskiej ASP, artystka przedstawiła awangardowy cykl ośmiu portretów badających kluczowe ludzkie emocje (ból, strach, nadzieja) oraz dopełniającą go mozaikę ceramiczną, która stała się dla niej metaforą siły i integracji mimo wewnętrznych pęknięć. W swojej twórczości świadomie nawiązuje do dziedzictwa awangardy (m.in. Malewicza, Kandinsky’ego, Picassa, Kantora), wierząc, że “prawdziwe malarstwo rodzi się z prawdy – z przeżytego doświadczenia. Więcej o artystce przeczytasz tutaj.
Wizualizacja obrazów
Chcesz kupić obraz, ale obawiasz się, że nie będzie pasował do wystroju? Wyślij nam e-mailem zdjęcie swojej ściany, na której chciał byś by wisiała praca, a my odeślemy Ci wizualizację obrazu w Twoim wnętrzu. Więcej informacji w zakładce Obrazy na ścianę.
