O obrazie: Krąg jako geneza wspólnoty
W obrazie Krąg Katarzyna Knychała z niezwykłą dojrzałością i malarską dyscypliną syntetyzuje kluczowe wątki swojej twórczości. Dzieło to jest hipnotyzującą wizją, która sięga do samych korzeni ludzkiego doświadczenia, stając się uniwersalną opowieścią o narodzinach wspólnoty. Artystka, zgodnie ze swoją artystyczną strategią, przedstawia grupę stworzeń o obłych, niemal płynnych formach, pozbawionych indywidualnych cech. Te anonimowe, archetypiczne byty, wyłonione z absolutnej ciemności, gromadzą się wokół jedynego źródła światła.
Centralnym punktem, który skupia ich uwagę i jednocześnie definiuje całą kompozycję, jest symboliczne ognisko. Artystka nadała mu niezwykłą, fizyczną obecność. Zamiast malować iluzję płomieni, Knychała skonstruowała przestrzenny stos patyków, wyciskając i nakładając na siebie grube warstwy farby olejnej prosto z tuby. Ten zabieg tworzy na powierzchni płótna realną, trójwymiarową strukturę, której barwa i reliefowa faktura stają się jedynym, hipnotyzującym źródłem światła i koloru w otaczającym mroku.
To właśnie ten materialny, niemal rzeźbiarski płomień tworzy tytułowy krąg – bezpieczną przestrzeń, która wydziela grupę z otaczającej ją nicości i konstytuuje ją jako wspólnotę. W tej minimalistycznej kompozycji Knychała kontynuuje swoje badania nad ewolucją formy, tworząc istoty w stadium stawania się, na progu świadomości. Krąg jest dziełem o głębokim, egzystencjalnym rezonansie; to wyciszona, a zarazem potężna medytacja nad tym, co w ludzkiej historii jest najbardziej fundamentalne: potrzebą bycia razem w obliczu nieznanego.
O temacie obrazu: Scena rodzajowa i alegoria
Tematem obrazu Katarzyny Knychały jest symboliczna scena rodzajowa, która poprzez swoją uniwersalną wymowę nabiera cech alegorii. Scena rodzajowa to gatunek w sztukach plastycznych, który przedstawia postacie w ich codziennym otoczeniu, podczas zwykłych czynności, pracy lub wypoczynku.
W przeciwieństwie do malarstwa historycznego czy mitologicznego, które koncentrowało się na wielkich narracjach, scena rodzajowa zyskała popularność jako sposób na ukazanie życia prostych ludzi, obyczajów i nastrojów danej epoki, osiągając mistrzostwo w XVII-wiecznym malarstwie holenderskim.
Jednakże, często pod pozorem realistycznego przedstawienia, sceny te niosły ze sobą ukryte znaczenia moralizatorskie lub symboliczne. Współczesne malarstwo figuratywne chętnie sięga po tę konwencję, by badać uniwersalne aspekty ludzkiej kondycji. Artyści, rezygnując z historycznego kostiumu i szczegółowego tła, często tworzą sceny o charakterze ponadczasowym.
Poprzez uproszczenie lub deformację postaci, tak jak czyni to Katarzyna Knychała, artysta odchodzi od portretowania konkretnych jednostek na rzecz ukazywania archetypów. W ten sposób scena rodzajowa przekształca się w alegorię – przedstawienie, w którym ukazane postacie i sytuacje, oprócz znaczenia dosłownego, mają także głębszy, symboliczny sens.
Obraz Krąg nie jest więc portretem konkretnej grupy ludzi przy ognisku, lecz alegorią narodzin społeczności, siły wspólnoty i odwiecznej ludzkiej potrzeby gromadzenia się wokół centralnego punktu – idei, ognia, czy wspólnego celu.
O technice: farba olejna na płótnie
Technika olejna oferuje artystom niezrównane możliwości w zakresie tworzenia głębokich, nasyconych partii mroku oraz świetlistych, niemal jarzących się akcentów świetlnych. Historia malarstwa, zwłaszcza od okresu baroku, jest bogata w przykłady mistrzowskiego wykorzystania tych właściwości, szczególnie w technice polegającej na malowaniu na ciemnym gruncie.
Tradycyjnie malarze pracowali na jasnym, białym lub kremowym podłożu, stopniowo dodając cienie. Jednak artyści tacy jak Caravaggio czy Georges de La Tour zrewolucjonizowali ten proces, często rozpoczynając pracę na płótnie pokrytym ciemną farbą, np. brązową lub czarną. Taka metoda, określana jako tenebryzm, wymusza na artyście zupełnie inny sposób myślenia o kompozycji.
Zamiast dodawać mrok, malarz musi wydobywać formy z ciemności za pomocą światła. Farba olejna, ze swoją zdolnością do tworzenia zarówno kryjących, jak i transparentnych warstw, jest do tego idealna. Jasne, kryjące pigmenty (np. biel ołowiowa, żółcienie) pozwalają na namalowanie partii bezpośrednio oświetlonych z dużą siłą i materialnością.
Z kolei nakładanie cienkich, przezroczystych warstw jasnego koloru na jaśniejszą podmalówkę (technika laserunku) pozwala na uzyskanie efektu wewnętrznego blasku, który sprawia, że światło zdaje się emanować z samego obrazu. Taki sposób pracy pozwala na osiągnięcie niezwykłego dramatyzmu i nastroju tajemnicy, skupiając całą uwagę widza na kluczowych, oświetlonych elementach kompozycji, co doskonale widać w sposobie, w jaki w obrazie Katarzyny Knychały centralny ogień rozświetla mrok.
O artystce:
Katarzyna Knychała urodziła się w 2001 roku w Poznaniu. W 2021 roku rozpoczęła naukę na kierunku malarstwo na Uniwersytecie Artystycznym im. Magdaleny Abakanowicz w Poznaniu w dwóch pracowniach: VIII Pracowni Malarstwa prof. Wojciecha Gorączniaka oraz II Pracowni Malarstwa prof. Dominika Lejmana. Aktualnie (2025) rozpoczyna V, dyplomowy rok studiów.
Jest artystką wizualną działająca w obszarze malarstwa, obiektu, rysunku i tkaniny artystycznej. Działa aktywnie w środowisku twórczym, jest m.in. założycielką i członkinią poznańskiego Kolektywu pod Ciśnieniem oraz studenckiej Galerii Dług (2024).
W swojej praktyce artystycznej Knychała świadomie eksperymentuje z materią dzieła, często wykraczając poza tradycyjne medium. Łączy farby olejne i akrylowe, wprowadza farby przemysłowe, zszywa płótna lub stosuje technikę własną polegającą na transferze fotografii. Jej poszukiwania formalne znajdują odzwierciedlenie w realizowanych cyklach tematycznych. Więcej informacji o artystce oraz jej pozostałe prace dostępne w Galerii Wiele Sztuki znajdziesz tutaj.
Wizualizacja obrazów
Chcesz kupić obraz, ale obawiasz się, że nie będzie pasował do wystroju? Wyślij nam e-mailem zdjęcie swojej ściany, na której chciał byś by wisiała praca, a my odeślemy Ci wizualizację obrazu w Twoim wnętrzu. Więcej informacji w zakładce Obrazy na ścianę.
