O obrazie: Sacrum na sprzedaż?
W obrazie Kanye Paweł Franciszek Jaskuła kieruje swoją analityczną metodę na kolejny, być może najbardziej newralgiczny system wartości – religię i jej miejsce we współczesnej popkulturze. Po dekonstrukcji mitów ekonomicznych i konsumpcyjnych, artysta podejmuje odważny dialog z sferą sacrum. Tytuł jest tu kluczem, który odsyła nas do postaci Kanye Westa – artysty-symbolu, w którym w sposób skrajny i publiczny ścierają się deklaracje głębokiej wiary z megalomanią, komercyjnym geniuszem i chaosem. Jaskuła nie maluje jednak portretu rapera. Tworzy znacznie bardziej uniwersalny wizerunek – portret epoki, w której żyjemy.
Centralnym punktem obrazu jest postać pozbawiona twarzy – anonimowy everyman, którego tożsamość definiuje nie jego indywidualność, lecz to, co na siebie zakłada. Jest on ubrany w czarny T-shirt, który staje się swoistym polem bitwy symboli. Na jego piersi widnieje realistyczny, niemal nabożny wizerunek Jana Pawła II, otoczony gotycką, stylizowaną na odzież z trasy koncertowej, typografią. To brutalne zderzenie sacrum z profanum. Postać świętego, autorytetu duchowego dla milionów, zostaje potraktowana jak logo, element mody ulicznej, produkt do skonsumowania. T-shirt, podstawowy element globalnej garderoby, staje się tu współczesnym relikwiarzem, ale i dowodem na trywializację i komercjalizację wiary.
Obraz ten wywołuje zamieszanie, ponieważ nie oferuje łatwych odpowiedzi. Nie jest to prosta krytyka hipokryzji ani bluźnierstwo. To raczej chłodny, niemal dokumentalny zapis zjawiska: stanu duchowego współczesności, w którym granice między autentycznym przeżyciem religijnym, kultem celebrytów a logiką rynku zacierają się aż do nierozpoznawalności. Podobnie jak but Balenciagi, tak i postać Westa symbolizuje dla Jaskuły ten właśnie synkretyzm – fenomen, w którym wszystko może stać się marką, a każda wartość może zostać nadrukowana na koszulkę. Kanye to wnikliwe i niepokojące studium czasów, w których najgłębsze prawdy próbuje się nosić na sobie jak każdy inny modny dodatek.
Opis tematu: Konceptualny anty-portret
Na pierwszy rzut oka obraz Kanye wydaje się być portretem. Widzimy postać ubraną w charakterystyczny strój, zajmującą centralne miejsce w kompozycji. Jednak przy bliższej analizie staje się jasne, że Jaskuła posługuje się konwencją tego gatunku, by jednocześnie ją podważyć, tworząc dzieło, które najlepiej można określić jako konceptualny anty-portret.
Portret tradycyjny od wieków dążył do uchwycenia nie tylko fizycznego podobieństwa, ale i psychologicznej istoty portretowanej osoby. Twarz była w nim lustrem duszy, kluczowym elementem, poprzez który artysta komunikował charakter, status i emocje modela.
Tymczasem „anty-portret” to strategia artystyczna, która świadomie odrzuca te założenia. Jaskuła, pozbawiając postać twarzy, dokonuje fundamentalnego przesunięcia znaczeń.
Tożsamość bohatera obrazu nie jest już definiowana przez jego rysy, mimikę czy spojrzenie. Zostaje ona w całości przeniesiona na zewnętrzne atrybuty – ubranie, czapkę, a przede wszystkim na symboliczny nadruk na koszulce. Artysta zdaje się sugerować, że we współczesnym świecie tożsamość nie jest już czymś wewnętrznym i unikatowym, lecz staje się konstruktem złożonym z zewnętrznych, konsumowanych znaków i symboli. Nie jesteśmy tym, kim jesteśmy, ale tym, co nosimy i co publicznie manifestujemy.
Dzieło to należy zatem do gatunku portretu konceptualnego, ponieważ jego głównym tematem nie jest konkretna osoba, lecz zjawisko kulturowe. Postać na płótnie staje się awatarem, reprezentacją idei – w tym przypadku idei współczesnego człowieka, którego tożsamość jest polem ścierania się tak odległych systemów wartości jak religia, celebrytyzm i moda „fast fashion”. Jaskuła, zamiast malować psychologię jednostki, maluje semiotykę kultury, w której żyjemy.
Opis techniki: Technika mieszana: farba akrylowa na płótnie
W obrazie Kanye Paweł Jaskuła w przemyślany sposób wykorzystuje technikę mieszaną (akryl i olej), aby stworzyć swoistą hierarchię realizmu i precyzyjnie pokierować uwagą widza. Różne właściwości obu mediów nie służą tu jedynie wygodzie, ale stają się kluczowym narzędziem w budowaniu narracji dzieła.
Fundamentem kompozycji jest farba akrylowa. To medium szybkie, nowoczesne i dające efekt graficznej płaskości. Artysta użył białego akrylu do stworzenia surowego, lekko fakturowego tła, a czarnego – do namalowania ogólnego, nieco rozpylonego na krawędziach kształtu T-shirtu. Akryl tworzy tu scenę – ogólny, niemal szkicowy kontekst, który nie absorbuje uwagi widza detalem. Jest to baza, która szybko schnie, pozwalając na dalszą pracę.
Na tak przygotowanym podłożu pojawia się farba olejna, medium tradycyjne, powolne i zdolne do tworzenia najwyższej iluzji realizmu. To właśnie w technice olejnej wykonany jest centralny, najważniejszy element obrazu – nadruk z wizerunkiem Jana Pawła II. Powolny czas schnięcia oleju pozwolił artyście na precyzyjne oddanie detali twarzy papieża, miękkie modelowanie szat liturgicznych i uzyskanie głębokich, nasyconych barw. Ta część obrazu jest wykonana z niemal nabożną, malarską starannością.
Ten zabieg tworzy świadomą hierarchię wizualną: akrylowy szkic postaci-manekina, tło, ogólny kształt ubrania oraz olejowe studium, w którym został wykonany wizerunek papieża. To świat detalu, realizmu, tradycyjnego malarskiego kunsztu.
Dzięki temu nasze oko jest nieuchronnie przyciągane do hiperrealistycznego fragmentu – wizerunku świętego. Sprawia to, że jego umieszczenie w profanicznym kontekście T-shirtu na bezimiennym ciele staje się jeszcze bardziej uderzające i niepokojące. Technika malarska przestaje być neutralnym narzędziem, a staje się aktywnym uczestnikiem w budowaniu znaczenia i dramatyzmu dzieła.
O artyście:
Paweł Franciszek Jaskuła (ur. 1993) – artysta wizualny, malarz i fotograf, absolwent Uniwersytetu Artystycznego im. Magdaleny Abakanowicz w Poznaniu (2021). W swojej interdyscyplinarnej praktyce łączy osobiste, autobiograficzne doświadczenie z krytyczną analizą uniwersalnych problemów społecznych. W rankingu Kompas Młodej Sztuki 2024 Jaskuła zajął wysokie, 22. miejsce (na 211 prezentowanych artystów młodego pokolenia).
Uznając wybór medium za kwestię drugorzędną, Jaskuła stawia w centrum swojej twórczości ideę i jej konceptualną głębię. Prace Jaskuły, często czerpiące z osobistych doświadczeń związanych z pochodzeniem z małego miasta, odważnie podejmują temat nierówności i kurtuazyjnego milczenia na temat pieniędzy w świecie sztuki. Jego twórczość zaczyna być uważana za jeden z najważniejszych analitycznych głosów młodego pokolenia, wnikliwie i bezkompromisowo komentującym współczesną rzeczywistość.
Więcej informacji o artyście oraz jego pozostałe prace dostępne w Galerii Wiele Sztuki znajdziesz tutaj.
Chcesz kupić obraz, ale obawiasz się, że nie będzie pasował do wystroju? Wyślij nam e-mailem zdjęcie swojej ściany, na której chciał byś by wisiała praca, a my odeślemy Ci wizualizację obrazu w Twoim wnętrzu. Więcej informacji w zakładce Obrazy na ścianę
