O obrazie: Kto ma klucze, ten …
W kontekście dotychczasowej, często wielkoformatowej i nasyconej symbolicznym rozmachem twórczości Pawła Franciszka Jaskuły, niewielki (40×40 cm) obraz Klucze może wydawać się zaskakująco wyciszony. Artysta porzuca kosmiczne i mitologiczne narracje na rzecz hiperrealistycznego studium przedmiotu codziennego użytku. Jednak ta pozorna prostota jest zwodnicza. Poprzez wybór martwej natury Jaskuła dokonuje artystycznej kondensacji swoich kluczowych zainteresowań, a pęk kluczy staje się wizualną synekdochą – małym detalem reprezentującym złożone systemy władzy, własności i wykluczenia.
Klucze to archetypiczne symbole dostępu i kontroli. Otwierają i zamykają, chronią to, co prywatne, i zabezpieczają to, co cenne. W świecie rządzonym przez kapitał stają się one namacalnym dowodem posiadania – lub jego braku. Jaskuła, kontynuując wątki z projektu AURUM, nie maluje złota, lecz narzędzie, które go strzeże. Pęk kluczy sugeruje mnogość zamknięć, wielość barier i poziomów dostępu, które strukturyzują naszą rzeczywistość społeczną i ekonomiczną. Kto ma klucze, ten ma władzę.
Tę gęstą symbolikę artysta wzmacnia poprzez subtelne zabiegi malarskie. Chłodna, zielonkawo-żółta kolorystyka, przywodząca na myśl instytucjonalne wnętrza lub stare fotografie, pozbawia scenę domowego ciepła, nadając jej charakter beznamiętnej, niemal klinicznej obserwacji. Obraz Klucze to dzieło o cichej, lecz ogromnej sile. Jaskuła udowadnia, że najgłębszą krytykę systemową można zawrzeć nie w krzyku, lecz w skupionym, analitycznym spojrzeniu na przedmiot, który w swojej codzienności obnaża fundamentalne zasady rządzące naszym światem.
Opis tematu: Martwa natura
Martwa natura (z fr. nature morte) to gatunek malarski przedstawiający kompozycje składające się z nieruchomych, najczęściej nieożywionych przedmiotów, takich jak owoce, kwiaty, naczynia, książki czy instrumenty. Jest to gatunek o bogatej historii i niezwykłej pojemności symbolicznej, pozwalający artystom na studium formy, koloru i światła, a także na zawarcie złożonych treści alegorycznych.
Jej korzenie sięgają starożytności (możemy ją spotkać np. w rzymskich mozaikach), jednak jako samodzielny gatunek rozkwitła w Holandii i Flandrii w XVII wieku. Był to złoty wiek martwej natury, która przybierała różne formy. Szczególne znaczenie miały tzw. vanitas (łac. marność) – kompozycje z czaszkami, klepsydrami, zgaszonymi świecami czy więdnącymi kwiatami, które miały przypominać o ulotności życia, nieuchronności śmierci i marności ziemskich dóbr. Inne rodzaje to wystawne, pełne przepychu kompozycje z drogocennymi przedmiotami, czy skromne „obrazy śniadaniowe”.
Prawdziwą rewolucję w postrzeganiu gatunku przyniósł francuski malarz Paul Cézanne (1839-1906), dla którego martwa natura stała się laboratorium do badania struktury, bryły i perspektywy, co otworzyło drogę kubistom.
W XX i XXI wieku artyści nadal wykorzystują ten gatunek, często w celach konceptualnych. Przedmioty codziennego użytku, produkty masowej konsumpcji czy obiekty osobiste stają się nośnikiem komentarza na temat społeczeństwa, kultury i tożsamości. Dzieło Klucze Pawła Jaskuły jest tego doskonałym przykładem – to współczesna, konceptualna martwa natura, w której banalny przedmiot zostaje naładowany aktualnym znaczeniem społeczno-ekonomicznym.
Opis techniki: Malarstwo olejne
Technika olejna to jedna z najważniejszych i najbardziej cenionych technik malarskich w historii sztuki. Polega na użyciu farb, w których spoiwem dla pigmentów są schnące oleje, najczęściej lniany, ale także makowy, orzechowy czy szafranowy.
Choć użycie farb olejnych datuje się na wiele wieków wcześniej, jej udoskonalenie i spopularyzowanie przypisuje się malarzom niderlandzkim z XV wieku, z Janem van Eyckiem na czele. Technika ta szybko zyskała przewagę nad dominującą wcześniej temperą, oferując artystom bezprecedensową swobodę i możliwości wyrazu, co zrewolucjonizowało malarstwo renesansu i baroku.
Jej kluczowe zalety to długi czas schnięcia, głębia kolorów i świetlistość, wszechstronność oraz trwałość. Z kolei główną wadą tych farb w niektórych przypadkach jest wspomniany długi czas schnięcia. Ponadto, niektóre pigmenty mogą z czasem ciemnieć lub żółknąć, a do pracy z farbami olejnymi konieczne jest stosowanie rozpuszczalników (np. terpentyny), które mają intensywny zapach i są szkodliwe dla zdrowia. Mimo to, ze względu na swoje niezrównane właściwości plastyczne, technika olejna pozostaje do dziś jednym z najchętniej wybieranych mediów przez artystów.
O artyście:
Paweł Franciszek Jaskuła (ur. 1993) – artysta wizualny, malarz i fotograf, absolwent Uniwersytetu Artystycznego im. Magdaleny Abakanowicz w Poznaniu (2021). W swojej interdyscyplinarnej praktyce łączy osobiste, autobiograficzne doświadczenie z krytyczną analizą uniwersalnych problemów społecznych. W rankingu Kompas Młodej Sztuki 2024 Jaskuła zajął wysokie, 22. miejsce (na 211 prezentowanych artystów młodego pokolenia).
Uznając wybór medium za kwestię drugorzędną, Jaskuła stawia w centrum swojej twórczości ideę i jej konceptualną głębię. Prace Jaskuły, często czerpiące z osobistych doświadczeń związanych z pochodzeniem z małego miasta, odważnie podejmują temat nierówności i kurtuazyjnego milczenia na temat pieniędzy w świecie sztuki. Jego twórczość zaczyna być uważana za jeden z najważniejszych analitycznych głosów młodego pokolenia, wnikliwie i bezkompromisowo komentującym współczesną rzeczywistość.
Więcej informacji o artyście oraz jego pozostałe prace dostępne w Galerii Wiele Sztuki znajdziesz tutaj.
Chcesz kupić obraz, ale obawiasz się, że nie będzie pasował do wystroju? Wyślij nam e-mailem zdjęcie swojej ściany, na której chciał byś by wisiała praca, a my odeślemy Ci wizualizację obrazu w Twoim wnętrzu. Więcej informacji w zakładce Obrazy na ścianę
