O obrazie: Organiczna mapa oporu
W obliczu wielkich wstrząsów historycznych sztuka od wieków podejmuje próbę świadectwa, stając się sejsmografem lęków i nadziei swoich czasów. Od antywojennego krzyku Guerniki Picassa, po wstrząsające obrazy niemieckich ekspresjonistów z nurtu Nowej Rzeczowości, takich jak Otto Dix czy George Grosz, którzy w latach międzywojennych ukazywali zbrutalizowane oblicze Europy – artyści zawsze szukali języka zdolnego opisać niewyrażalne.
Ziemowit Fincek w obrazie Narodziny Wolnego Narodu Ukraińskiego wchodzi w dialog z tą tradycją, jednak rezygnuje z dosłownego przedstawiania horroru wojny na rzecz stworzenia sugestywnej, organicznej metafory.
Artysta rozpoczął pracę nad obrazem na kilka dni przed rosyjską inwazją, a ukończył ją tuż po jej rozpoczęciu. To dzieło jest więc naznaczone niezwykłym napięciem, powstało na granicy dwóch epok: pokoju i wojny. Fincek nie maluje scen batalistycznych; maluje proces.
Widzimy tu pulsującą, biologiczną formę, która rozlewa się po płótnie, przypominając sieć komórkową lub żywy organizm. Centralny kształt krzyża, symbolu ofiary, ale i skrzyżowania dróg, jest tu formą dynamiczną, pełną życia. To wizualny zapis tego, co artysta nazywa „budzącą się świadomością i jednoczącym naród oporem”.
Fincek nie skupia się na zniszczeniu, lecz na sile witalnej, na narodzinach nowej tożsamości, która kształtuje się w ogniu walki. Wybór podłoża – starego, zużytego banera z recyklingu – jest tu gestem niezwykle wymownym. Nowy naród, nowa świadomość rodzi się na zgliszczach starego porządku, a sztuka, niczym roślina, potrafi wyrosnąć nawet na „śmietnisku” historii.
O temacie obrazu: Sztuka jako komentarz polityczny
Dzieło Ziemowita Fincka jest przykładem sztuki zaangażowanej, której nadrzędnym celem jest komentowanie, krytykowanie lub po prostu dawanie świadectwa bieżącym wydarzeniom politycznym i społecznym. Tego typu sztuka, często określana jako polityczna lub protest-art, nie jest stylistycznym nurtem, lecz funkcją, jaką dzieło może pełnić w publicznym dyskursie.
Jej historia jest tak długa, jak historia samej sztuki, jednak szczególnego znaczenia nabrała w czasach nowożytnych. Artyści tacy jak Jacques-Louis David swoimi neoklasycystycznymi płótnami służyli ideom rewolucji francuskiej, podczas gdy Francisco Goya w cyklu Okropności wojny czy obrazie Trzeci maja 1808 stworzył uniwersalny, ponadczasowy manifest przeciwko okrucieństwu i tyranii.
Wiek XX, z jego totalitaryzmami i dwiema wojnami światowymi, uczynił ze sztuki zaangażowanej jedno z najważniejszych narzędzi oporu. Ikoniczna Guernica Pabla Picassa, demaskatorskie karykatury George’a Grosza czy prace artystów konfrontujących się z opresyjnymi reżimami stały się potężnym głosem w obronie wartości humanistycznych.
We współczesnym świecie artyści nadal sięgają po różnorodne media – od malarstwa i rzeźby, po performance, instalację i sztukę cyfrową – aby reagować na niesprawiedliwość, wojny, kryzysy ekologiczne i społeczne. Sztuka zaangażowana udowadnia, że dzieło artystyczne może być nie tylko obiektem estetycznej kontemplacji, ale także aktywnym uczestnikiem debaty publicznej, formą oporu i narzędziem budzenia społecznej świadomości.
O technice: Malarstwo olejne na nietypowym podłożu
Wybór podłoża i materiałów w sztuce współczesnej rzadko bywa przypadkowy; często staje się on integralną częścią konceptualnej wypowiedzi artysty. Podczas gdy płótno, deska czy papier stanowią tradycyjny, niejako neutralny grunt dla dzieła, wielu twórców świadomie sięga po nietypowe, „nieartystyczne” materiały, aby wzmocnić i pogłębić jego znaczenie.
Ta praktyka, mająca swoje korzenie w kubistycznych kolażach, dadaistycznych asamblażach czy w twórczości Roberta Rauschenberga i jego słynnych „combine paintings”, opiera się na przekonaniu, że materiał niesie ze sobą własną historię, kontekst i ładunek symboliczny. Użycie starych gazet, fragmentów ubrań, przedmiotów codziennego użytku czy przemysłowych odpadów jest gestem, który zaciera granicę między sztuką a życiem.
Artyści z kręgu włoskiej Arte Povera w latach 60. XX wieku, używając „biednych” materiałów, takich jak ziemia, węgiel czy gałęzie, kontestowali komercjalizację świata sztuki. Z kolei współcześni twórcy, tacy jak Ziemowit Fincek, wykorzystują materiały z recyklingu, co wpisuje ich pracę w aktualny dyskurs ekologiczny i społeczny.
Malowanie na starym banerze reklamowym, tak jak w przypadku obrazu Narodziny wolnego narodu Ukraińskiego, to świadomy zabieg. Podłoże przestaje być przezroczystym tłem, a staje się palimpsestem – powierzchnią, na której widoczne są ślady poprzedniego użycia, teksty i grafiki. Nowa warstwa malarska nie usuwa starej, lecz wchodzi z nią w dialog, nadpisuje ją, tworząc dzieło o złożonej, wielowarstwowej historii.
Taki gest podkreśla, że sztuka (i historia) nie powstaje w próżni, lecz zawsze tworzona jest „na czymś”, co istniało wcześniej, nadając zużytym i wyrzuconym przedmiotom nowe, nieoczekiwane życie i znaczenie.
O artyście:
Ziemowit Fincek (ur. 1988) – polski artysta wizualny, malarz i rzeźbiarz o rosnącej renomie na rynku sztuki. Absolwent malarstwa na Akademii Sztuk Pięknych we Wrocławiu (dyplom w pracowni prof. Piotra Błażejewskiego, 2014), studiował również na prestiżowej Accademia di Belle Arti w Wenecji.
Fincek to artysta niezwykle aktywny na arenie międzynarodowej. Jego prace można było oglądać na wielu krajowych i zagranicznych wystawach, między innymi we Francji, Wlk. Brytanii, Niemczech czy Kanadzie. Udział w kilkunastu rezydencjach artystycznych, m.in. w Kanadzie, Niemczech i Bułgarii, umożliwił mu wymianę doświadczeń z twórcami z całego świata i zaowocował kilkoma ważnymi seriami prac. Dowodem uznania dla jego twórczości jest obecność jego dzieł w kolekcjach kilku instytucji, takich jak Fundacja Neo Rauch w Niemczech, Muzeum Sztuki w bułgarskim Ruse czy D’Arts et de rêves w Kanadzie.
W swojej praktyce artystycznej Fincek jest eksperymentatorem, który z równą swobodą porusza się w obszarze malarstwa i rzeźby. Często tworzy na nieregularnych, własnoręcznie wykonanych podobraziach, a jego proces twórczy ma charakter intuicyjny – prace powstają bez szkiców, materializując wizje z podświadomości.
W jego sztuce wątki osobiste, przybierające formę abstrakcyjnych dzienników, splatają się z uniwersalnymi pytaniami o duchowość, naturę, technologię i politykę. Jest laureatem wielu nagród i wyróżnień, m.in. Grand Prix Fundacji im. Franciszki Eibisch w Warszawie. Więcej informacji o artyście oraz jej pozostałe prace dostępne w Galerii Wiele Sztuki znajdziesz tutaj.
Chcesz kupić obraz, ale obawiasz się, że nie będzie pasował do wystroju? Wyślij nam e-mailem zdjęcie swojej ściany, na której chciał byś by wisiała praca, a my odeślemy Ci wizualizację obrazu w Twoim wnętrzu. Więcej informacji w zakładce Obrazy na ścianę.
