O obrazie: Mit w epoce fast Fashion
W obrazie Złote runo V Paweł Franciszek Jaskuła powraca do tematu, który stał się jednym z filarów jego artystycznych poszukiwań, oferując nam jego najbardziej ironiczną i dotkliwą odsłonę. Po tragicznym portrecie zdobywcy w Smutnym Jazonie, artysta kieruje obiektyw na samą nagrodę. Tytuł przywołuje jeden z najpotężniejszych mitów zachodniej kultury – opowieść o heroicznym wysiłku, niebezpiecznej podróży i unikatowym, boskim artefakcie dającym władzę. Jednak to, co widzimy na płótnie, jest gorzkim zaprzeczeniem tej legendy. Mityczne runo przybrało tu postać złotej kurtki puchowej – symbolu masowej produkcji, globalnego konsumpcjonizmu i ulotnych trendów.
To zderzenie wzniosłego mitu z banalnym przedmiotem jest mistrzowskim komentarzem do kondycji współczesnej kultury. Jaskuła w błyskotliwy sposób ukazuje, jak w epoce popkultury i upadku tradycyjnych wartości, nawet najświętsze narracje zostają wchłonięte, przetworzone i zdegradowane do postaci produktu. Coś, co Jazon zdobywał z największym trudem, ryzykując życiem, dziś można kupić w każdym centrum handlowym. Heroiczny wysiłek został zastąpiony przez transakcję, a unikatowy skarb przez tanią, syntetyczną odzież.
Ta zamiana jest znamiennym signum temporis – znakiem czasów, które utraciły zdolność do rozróżniania tego, co autentyczne, od tego, co jest tylko jego lśniącą, pustą w środku imitacją.
Artysta, z hiperrealistyczną precyzją oddając każdy połysk i załamanie światła na plastikowej powierzchni kurtki, potęguje to wrażenie. Obiekt jest namacalny, niemal kiczowaty w swojej materialności, a jednocześnie unosi się w abstrakcyjnej, żółtej przestrzeni, jak eksponat w muzeum przyszłości lub produkt w wirtualnym sklepie. To właśnie w tym napięciu między mitem, tandetą a malarskim mistrzostwem kryje się siła tego obrazu – dzieła, które jest zarówno dowcipne, jak i głęboko pesymistyczne w swojej diagnozie.
Opis tematu: Martwa natura
Obraz Złote runo V formalnie należy do gatunku martwej natury, jednak jego funkcja wykracza daleko poza tradycyjne ramy. We współczesnej praktyce artystycznej ten historyczny gatunek przeżywa drugą młodość, stając się potężnym narzędziem do tworzenia nowoczesnych alegorii – obrazów, w których przedmioty codziennego użytku stają się nośnikami złożonych idei na temat otaczającej nas rzeczywistości.
Tradycyjna martwa natura, zwłaszcza w jej Złotym Wieku w XVII-wiecznej Holandii, posługiwała się ustalonym kodem symbolicznym (np. czaszka jako symbol śmierci, owoce jako symbol obfitości), by przekazywać treści moralne lub religijne. Współcześni artyści, działający w znacznie bardziej złożonym i zsekularyzowanym świecie, tworzą nowe kody. Zamiast wanitatywnego moralitetu, oferują krytykę społeczną, polityczną lub komentarz na temat kultury konsumpcyjnej.
Kluczową strategią jest tu izolacja przedmiotu. Artyści tacy jak Paweł Jaskuła wyjmują obiekt z jego naturalnego kontekstu i umieszczają go w neutralnej, często abstrakcyjnej przestrzeni. Taki zabieg, mający swoje korzenie m.in. w pop-arcie, zmusza widza do skupienia całej uwagi na przedmiocie i odczytania go na nowo, w oderwaniu od jego funkcji użytkowej. Złota kurtka puchowa przestaje być elementem garderoby, a staje się symbolem określonych zjawisk: globalizacji, fast fashion, dewaluacji mitów. W ten sposób martwa natura staje się polem do intelektualnej gry z widzem i narzędziem do analizy wizualnej kultury, w której przedmioty mówią o nas więcej, niż mogłoby się wydawać.
Opis techniki: Malarstwo olejne
Technika olejna, wykorzystana w prezentowanym obrazie, to medium o niezwykłej historii i unikatowych właściwościach fizykochemicznych, które od wieków fascynują artystów. Jej wyjątkowość nie leży jedynie w sposobie aplikacji, ale w samej naturze materiałów – alchemicznym połączeniu pigmentu i oleju.
Sercem farby olejnej jest spoiwo – tzw. olej schnący, najczęściej lniany, makowy lub orzechowy. Jego „schnięcie” to w rzeczywistości proces chemiczny zwany polimeryzacją. Cząsteczki oleju, wchodząc w reakcję z tlenem z powietrza, łączą się w długie łańcuchy, tworząc trwałą, elastyczną i przezroczystą błonę, w której uwięzione są cząsteczki pigmentu. To właśnie ta powolna, organiczna przemiana nadaje malarstwu olejnemu jego głębię i świetlistość.
Artysta, pracując z farbą olejną, może modyfikować jej właściwości za pomocą mediów malarskich – dodatków, które zmieniają jej gęstość, czas schnięcia czy połysk. Może zagęszczać farbę, by uzyskać grubą, wyrazistą fakturę (impasto), lub rozcieńczać ją, by tworzyć cienkie, transparentne warstwy (laserunek), które pozwalają na uzyskanie iluzji lśniącego metalu czy plastiku. Ta niezwykła plastyczność i bogactwo możliwości sprawiają, że technika olejna, mimo upływu wieków, pozostaje niezrównanym narzędziem w rękach artystów dążących do osiągnięcia zarówno iluzji realizmu, jak i czystej ekspresji.
O artyście:
Paweł Franciszek Jaskuła (ur. 1993) – artysta wizualny, malarz i fotograf, absolwent Uniwersytetu Artystycznego im. Magdaleny Abakanowicz w Poznaniu (2021). W swojej interdyscyplinarnej praktyce łączy osobiste, autobiograficzne doświadczenie z krytyczną analizą uniwersalnych problemów społecznych. W rankingu Kompas Młodej Sztuki 2024 Jaskuła zajął wysokie, 22. miejsce (na 211 prezentowanych artystów młodego pokolenia).
Uznając wybór medium za kwestię drugorzędną, Jaskuła stawia w centrum swojej twórczości ideę i jej konceptualną głębię. Prace Jaskuły, często czerpiące z osobistych doświadczeń związanych z pochodzeniem z małego miasta, odważnie podejmują temat nierówności i kurtuazyjnego milczenia na temat pieniędzy w świecie sztuki. Jego twórczość zaczyna być uważana za jeden z najważniejszych analitycznych głosów młodego pokolenia, wnikliwie i bezkompromisowo komentującym współczesną rzeczywistość.
Więcej informacji o artyście oraz jego pozostałe prace dostępne w Galerii Wiele Sztuki znajdziesz tutaj.
Chcesz kupić obraz, ale obawiasz się, że nie będzie pasował do wystroju? Wyślij nam e-mailem zdjęcie swojej ściany, na której chciał byś by wisiała praca, a my odeślemy Ci wizualizację obrazu w Twoim wnętrzu. Więcej informacji w zakładce Obrazy na ścianę
