O obrazie:
W praktyce artystycznej Pawła Franciszka Jaskuły, balansującej na granicy osobistej kreacji i zaangażowanej społecznie diagnozy, kluczową rolę odgrywa krytyczna analiza pojęcia wartości. To zagadnienie, rozwijane przez artystę w interdyscyplinarnym projekcie AURUM, znalazło swoje ironiczne ujście w performatywnej próbie zostania milionerem – z góry skazanej na porażkę, która miała zdemaskować temat tabu pieniądza w świecie sztuki. Obraz Smutny Jazon kolejną odsłoną tych rozważań. Artysta porzuca abstrakcyjne formy na rzecz klasycznego motywu, by udowodnić, że mechanizmy rządzące pogonią za bogactwem mają korzenie w najstarszych mitach naszej kultury.
Wybór Jazona nie jest przypadkowy. To archetypiczny bohater, który dla zdobycia Złotego Runa – ostatecznego symbolu materialnego sukcesu – był gotów na wszystko. Jaskuła nie przedstawia go jednak w momencie triumfu, lecz sięga głębiej, do psychologicznych konsekwencji tego dążenia. Jego Jazon, odlany w zimnym, choć perfekcyjnie lśniącym złocie, nosi na twarzy nie chwałę, lecz ciężar. To smutek człowieka, który posiadł upragniony skarb, ale w trakcie jego zdobywania utracił moralną niewinność, miłość i ostatecznie – samego siebie.
W ten sposób Jaskuła nadaje swojej krytyce wymiar uniwersalny. Grecki heros staje się mitologicznym awatarem współczesnego człowieka uwikłanego w logikę nieustannego wzrostu i konsumpcji. Artysta, z mistrzostwem oddając kontrast między martwym blaskiem kruszcu a żywą, ludzką emocją w oczach postaci, zadaje fundamentalne pytanie: jaka jest prawdziwa cena Złotego Runa? Obraz ten, wyłaniając się z mroku, jest zatem nie tylko portretem mitycznej postaci, ale przede wszystkim ponadczasowym memento – przypomnieniem, że największe zwycięstwa bywają naszym najdotkliwszym przekleństwem.
Opis tematu: Portret
Portret to gatunek w sztukach plastycznych, którego głównym tematem jest człowiek i próba oddania jego wyglądu zewnętrznego oraz, w bardziej pogłębionym ujęciu, cech charakteru, statusu społecznego czy stanu psychicznego.
Początki portretu sięgają starożytności. W Egipcie tworzono idealizowane, hieratyczne wizerunki władców, podczas gdy w Rzymie rozwinął się portret werystyczny, dążący do realistycznego oddania rysów twarzy. W średniowieczu portret był głównie elementem scen religijnych (np. wizerunki donatorów). Prawdziwy renesans gatunku nastąpił w XV i XVI wieku, wraz z rozwojem humanizmu i wzrostem znaczenia jednostki. Artyści tacy jak Leonardo da Vinci czy Hans Holbein Młodszy tworzyli dzieła będące nie tylko studiami fizjonomii, ale i głębokimi analizami psychologicznymi. W baroku portrety stały się bardziej dynamiczne i teatralne (Rembrandt, Rubens), a w kolejnych wiekach służyły różnym celom – od oficjalnej reprezentacji (portrety dworskie) po intymne studia (impresjonizm).
W dobie fotografii i wszechobecnego selfie, malarski portret nie stracił na znaczeniu, lecz zmienił swoją funkcję. Współcześni artyści, tacy jak Lucian Freud czy Marlene Dumas, używają go do badania cielesności, tożsamości i ludzkiej kondycji. Paweł Franciszek Jaskuła w obrazie Smutny Jazon wykorzystuje klasyczną formę portretu-popiersia w sposób konceptualny – nie portretuje konkretnej osoby, lecz ideę, nadając mitologicznej postaci uniwersalny, współczesny wymiar psychologiczny.
Opis techniki: Malarstwo olejne
Malowanie farbami olejnymi na płótnie to technika, która od renesansu stała się podstawą europejskiego malarstwa, a jej ewolucja wpłynęła na kształtowanie się wielu stylów artystycznych.
Historycznie, farba olejna wyparła techniki bazujące na spoiwach wodnych dzięki swojej elastyczności i możliwości uzyskiwania niezwykłej gamy efektów wizualnych. Kluczowym składnikiem tych farb jest wiążący barwnik olej roślinny (np. lniany, makowy), który nadaje farbie gęstą konsystencję, intensywny kolor i charakterystyczny połysk.
Długi czas schnięcia (chociaż sprawia to czasami problemy, zwłaszcza poczatkującym malarzom) pozwala na swobodną pracę nad obrazem, dokonywanie łatwych korekt oraz budowanie obrazu poprzez kolejne warstwy, od podmalówki po przezroczyste laserunki, co nadaje barwom świetlistość i optyczną głębię.
Płótno (najczęściej lniane lub bawełniane), jako elastyczne i trwałe podłoże, doskonale współpracuje z farbą olejną, minimalizując ryzyko pęknięć i zapewniając stabilność dzieła przez wiele lat.
O artyście:
Paweł Franciszek Jaskuła (ur. 1993) – artysta wizualny, malarz i fotograf, absolwent Uniwersytetu Artystycznego im. Magdaleny Abakanowicz w Poznaniu (2021). W swojej interdyscyplinarnej praktyce łączy osobiste, autobiograficzne doświadczenie z krytyczną analizą uniwersalnych problemów społecznych. W rankingu Kompas Młodej Sztuki 2024 Jaskuła zajął wysokie, 22. miejsce (na 211 prezentowanych artystów młodego pokolenia).
Uznając wybór medium za kwestię drugorzędną, Jaskuła stawia w centrum swojej twórczości ideę i jej konceptualną głębię. Prace Jaskuły, często czerpiące z osobistych doświadczeń związanych z pochodzeniem z małego miasta, odważnie podejmują temat nierówności i kurtuazyjnego milczenia na temat pieniędzy w świecie sztuki. Jego twórczość zaczyna być uważana za jeden z najważniejszych analitycznych głosów młodego pokolenia, wnikliwie i bezkompromisowo komentującym współczesną rzeczywistość.
Więcej informacji o artyście oraz jego pozostałe prace dostępne w Galerii Wiele Sztuki znajdziesz tutaj.
Chcesz kupić obraz, ale obawiasz się, że nie będzie pasował do wystroju? Wyślij nam e-mailem zdjęcie swojej ściany, na której chciał byś by wisiała praca, a my odeślemy Ci wizualizację obrazu w Twoim wnętrzu. Więcej informacji w zakładce Obrazy na ścianę
