O obrazie: Wymazanie tożsamości
Płótno „Matka I” (60 × 75 cm) otwiera cykl malarski Martyny Dominiak dedykowany konfrontacji z kulturowym mitem i lękiem przed macierzyństwem. Punktem wyjścia dla kompozycji stała się obserwacja procesu, w którym kobieta w momencie narodzin pierwszego dziecka zostaje natychmiast zredukowana przez otoczenie do samej tylko funkcji opiekuńczej i domowej krzątaniny. Zamiast tradycyjnego obrazu zmysłowej harmonii, artystka konstruuje kadr nasycony podskórnym chłodem i obcością. W ciemnej, niemal pustej przestrzeni wyłania się figura kobiety trzymającej niemowlę w geście ostrożnym, pozbawionym organicznej swobody – ręce matki podtrzymują dziecko z mechanicznym rygorem, jakby spoczywające w nich ciało było kruchym, lecz zarazem obcym ciężarem. Samo niemowlę, odziane w jasny kaftanik, nie szuka kontaktu z matką, lecz kieruje zaniepokojone, czujne spojrzenie w bok, w stronę niewidocznego obserwatora.
Kluczowym elementem dramatycznym dzieła jest jasna chusta, która ciasno owija głowę kobiety, całkowicie przesłaniając jej oczy, nos i czoło. Zdobiona subtelnym motywem róż, odsyła bezpośrednio do tradycyjnego folkloru i wiejskich chust kobiecych, które w interpretacji Dominiak przestają być elementem dekoracyjnym, a stają się symbolem opresyjnego gorsetu kulturowego. Narzucona tradycja dosłownie oślepia matkę, odbierając jej możliwość bezpośredniego spojrzenia i sprowadzając ją do roli bezimiennej wykonawczyni obowiązku. Wzrok widza zatrzymuje się na odsłoniętym, bladym fragmencie żuchwy i ust, które zdają się zaciśnięte w niemym pogodzeniu z losem, podczas gdy delikatny łańcuszek z zawieszką na szyi pozostaje jedynym, cichym śladem dawnej, indywidualnej kobiecości.
To magnetyczny, malarsko zdyscyplinowany obraz, który zrywa z lukrowaną narracją o macierzyństwie, zadając fundamentalne pytanie o granice poświęcenia i cenę, jaką jednostka płaci za wejście w narzucony schemat społeczny.
O temacie obrazu:
Przedstawienie matki z potomkiem to jeden z najstarszych i najbardziej ugruntowanych motywów w dziejach sztuki europejskiej, ukształtowany przede wszystkim przez chrześcijańską ikonografię Madonny z Dzieciątkiem.
Od hieratycznych, bizantyjskich typów przedstawieniowych, takich jak Hodegetria (z greckiego: Wskazująca Drogę), w których postać matki pełniła funkcję teologicznego tronu dla małego Chrystusa, poprzez renesansowe uczłowieczenie tej relacji u Rafaela czy Leonarda da Vinci, aż po zmysłowe ujęcia epoki baroku, kultura zachodnia utrwalała wizerunek macierzyństwa jako absolutnego spełnienia kobiecej natury.
Tradycyjny portret macierzyński sankcjonował bezgraniczne oddanie, czystość oraz podporządkowanie osobistych pragnień wyższemu dobru dziecka, czyniąc z figury matki uniwersalny symbol bezinteresownej ofiary.
W sztuce nowoczesnej i współczesnej temat ten stał się obszarem radykalnej demitologizacji oraz krytycznej wiwisekcji. Wraz z nadejściem awangardy XX wieku, a w szczególności z rozwojem nurtów feministycznych, artyści zaczęli kwestionować sakralny monolit macierzyństwa, odsłaniając jego przemilczane, opresyjne aspekty.
Współczesny portret matki i dziecka rezygnuje z apologetycznego tonu na rzecz analizy psychologicznego uwikłania jednostki w role narzucone przez tradycję, religię i presję społeczną. Zamiast idealizacji bezwarunkowej harmonii, dzieła współczesne często stawiają widza wobec doświadczeń alienacji, poczucia utraty dawnego „ja” oraz lęku przed unieważnieniem własnej tożsamości w momencie wejścia w zinstytucjonalizowaną rolę rodzicielską.
O technice: Farba olejna na płótnie lniano-bawełnianym, bez werniksu
Malarstwo olejne to klasyczna technika sztalugowa wykorzystująca farby powstałe w drodze precyzyjnego ucierania drobno sproszkowanych pigmentów ze schnącym olejem roślinnym, najczęściej lnianym, pełniącym funkcję spoiwa polimeryzującego w kontakcie z tlenem atmosferycznym. Do kluczowych właściwości tego medium należy jego długi czas schnięcia, co umożliwia swobodne modelowanie formy, uzyskiwanie płynnych przejść tonalnych oraz budowanie miękkiego modelunku światłocieniowego.
W tej technice artysta ma możliwość wielowarstwowego nakładania kolejnych partii barwnych – od gładkich, laserunkowych powłok emulujących delikatność ludzkiej skóry, po gęste, kryjące uderzenia pędzla organizujące partie tła czy fałdy tkanin. W omawianej kompozycji zastosowano holenderskie farby olejne z renomowanej serii Van Gogh marki Royal Talens, cenione za stabilność chemiczną, wysokie nasycenie pigmentów oraz kremową konsystencję, która precyzyjnie rejestruje każde pociągnięcie włosia.
Podłoże dzieła stanowi płótno mieszane – lniano-bawełniane o gramaturze 340 g/m², łączące trwałość i mechaniczną odporność lnu z równomiernym napięciem i elastycznością włókien bawełnianych. Tkanina została uprzednio fabrycznie zagruntowana z rolki elastycznym gesso, co zapewnia trwałą izolację włókien od działania kwasów tłuszczowych farb olejnych i gwarantuje stabilną przyczepność warstwy malarskiej. Dzieło nie zostało zabezpieczone werniksem końcowym, co pozwala na bezpośredni odbiór naturalnych właściwości samej pasty olejnej. Brak połysku politury werniksowej eliminuje odblaski światła i wydobywa autentyczną, satynowo-matową fakturę powierzchni malarskiej, uwypuklając surowy charakter użytych materiałów.
O artystce:
Martyna Dominiak (ur. 2001) – krakowska artystka, studentka V roku Wydziału Malarstwa ASP im. Jana Matejki w Krakowie (pracownia prof. Mirosława Sikorskiego). W swojej twórczości eksploruje obszary malarstwa, rysunku i form przestrzennych, czyniąc ze sztuki narzędzie komunikacji i przekładu doświadczeń neuroatypowości.
Ten odmienny sposób przetwarzania bodźców i emocji przekłada na sugestywny język wizualny – gęste napięcia kompozycyjne, motywy maskowania tożsamości oraz zmaganie z poczuciem alienacji i przebodźcowania. Łącząc realistyczny warsztat z poetyką baśni, pamięcią starych fotografii i psychologicznym niepokojem na granicy horroru, tworzy intymne opowieści o dorastaniu i oswajaniu lęku. Laureatka wyróżnień wydziałowych krakowskiej ASP oraz uczestniczka wystaw w Krakowie i kraju (m.in. Zofia Weiss Gallery, Dom Norymberski). Więcej o artystce przeczytasz tutaj.
Wizualizacja obrazów
Chcesz kupić obraz, ale obawiasz się, że nie będzie pasował do wystroju? Wyślij nam e-mailem zdjęcie swojej ściany, na której chciał byś by wisiała praca, a my odeślemy Ci wizualizację obrazu w Twoim wnętrzu. Więcej informacji w zakładce Obrazy na ścianę.
