O obrazie: blask niepokojącego światła
Twórczość Pawła Franciszka Jaskuły jest konsekwentnym badaniem napięć: między tym, co pociąga, a tym, co niszczy; między przyjemnością patrzenia a analitycznym dystansem. Obraz don’t look into the fire stanowi przykład tych poszukiwań, przenosząc je w wymiar niezwykle intymny i uniwersalny zarazem. Z niemal absolutnej ciemności wyłaniają się postaci skąpane w ciepłym, hipnotyzującym świetle. Tytuł, będący zarówno ostrzeżeniem, jak i zakazem, staje w sprzeczności z naturalnym odruchem – ludzką fascynacją ogniem, który symbolizuje ciepło i bezpieczeństwo, ale też niekontrolowany żywioł i zagrożenie.
Ta dwoistość jest kluczem do zrozumienia dzieła w kontekście całej postawy artysty. Jaskuła, współtworzący w przeszłości kolektyw naukowo-artystyczny badający zanieczyszczenie nieba światłem, jest twórcą wyczulonym na jego symbolikę. „Ogień” w jego obrazie staje się mocną metaforą. Może być nią prawda, od której wolimy odwrócić wzrok; mogą być nią uzależniające bodźce współczesnego świata – ekran smartfona, imperatywy osiągnięcia sławy i bogactwa, niekończący się potok informacji – które wabią nas swoim blaskiem, jednocześnie izolując w ciemności.
Wreszcie, może to być ogień samego procesu twórczego: niszcząca i zarazem niezbędna siła, do której artysta musi się zbliżyć, ryzykując wypalenie. Postaci na płótnie, pochylone i anonimowe, bez szczegółów twarzy, są jakby zatrzymane w ruchu, uchwycone na progu pomiędzy wahaniem a działaniem. Patrzeć czy nie patrzeć? Ulec fascynacji czy zachować ostrożność?
Jaskuła, dobrze operując światłocieniem, nie daje prostej odpowiedzi. Zamiast tego tworzy gęstą, niemal namacalną atmosferę kontemplacji i niepokoju. Obraz ten jest dowodem artystycznej dojrzałości Jaskuły, który potrafi za pomocą oszczędnych środków malarskich zbudować dzieło o dużej sile emocjonalnej i wielowymiarowej symbolice, zmuszając nas do refleksji nad tym, w jakie ogniska sami boimy się, a zarazem pragniemy spoglądać.
Opis tematu: Portret, nokturn
Tematem obrazu don’t look into the fire jest scena nocna, co klasyfikuje go w ramach gatunku malarskiego znanego jako nokturn. Jest to przedstawienie portretu, pejzażu lub sceny rodzajowej w scenerii nocnej, o zmierzchu lub we wnętrzu oświetlonym sztucznym, często pojedynczym źródłem światła.
Choć sceny nocne pojawiały się w sztuce od dawna, to ich prawdziwy rozwój wiąże się z barokiem i nurtem zwanym tenebryzmem, którego mistrzami byli Caravaggio i Georges de La Tour. Artyści ci wykorzystywali dramatyczny kontrast światła i cienia do budowania napięcia i psychologicznej głębi. W okresie romantyzmu nokturn stał się narzędziem do wyrażania stanów duchowych, tajemnicy i wzniosłości natury. Samą nazwę „nokturn” na określenie gatunku malarskiego wprowadził w XIX wieku amerykański malarz James McNeill Whistler, który tworzył nastrojowe, niemal abstrakcyjne kompozycje, porównując malarstwo do muzyki.
Nokturn charakteryzuje się ograniczoną, zgaszoną paletą barwną i skupieniem na atmosferze, a nie na szczególe. Ciemność symbolizuje to, co nieznane, podświadome, intymne lub groźne. Światło natomiast, często pochodzące od świecy, księżyca czy ognia, staje się centralnym punktem kompozycji, niosąc ze sobą znaczenie objawienia, nadziei, skupienia lub niebezpieczeństwa. Celem nokturnu jest wywołanie u widza określonego nastroju – melancholii, spokoju, kontemplacji czy lęku.
Współcześni artyści wciąż chętnie sięgają po konwencję nokturnu, by eksplorować stany psychologiczne, samotność w wielkim mieście czy relacje międzyludzkie w intymnych, słabo oświetlonych przestrzeniach. Obraz Pawła Jaskuły wpisuje się w tę tradycję w sposób mistrzowski, wykorzystując estetykę tenebryzmu do stworzenia uniwersalnej opowieści o ludzkiej kondycji w obliczu fascynujących i zarazem niebezpiecznych sił.
Opis techniki: Malarstwo olejne
Farba olejna to klasyczny materiał artystyczny, w którym drobno zmielone pigmenty (różnego rodzaju barwniki) są mieszane z olejem schnącym, takim jak np. olej lniany lub orzechowy. Poprzez staranne połączenie tych składników powstaje farba o wyjątkowych właściwościach.
Jej główną zaletą jest możliwość nakładania na siebie wielu warstw farby, uzyskiwania intensywnych kolorów, a dzięki wolnemu czasowi schnięcia, dokonywania bez pośpiechu poprawek i korekt powstającej kompozycji.
Ważne dla ochrony gotowego obrazu jest zastosowanie werniksu po zakończeniu pracy i pełnym wyschnięciu farby. Zabezpieczy to dzieło na lata przed wpływem potencjalnie szkodliwych dla obrazu czynników, takich jak światło, pył czy kurz.
O artyście:
Paweł Franciszek Jaskuła (ur. 1993) – artysta wizualny, malarz i fotograf, absolwent Uniwersytetu Artystycznego im. Magdaleny Abakanowicz w Poznaniu (2021). W swojej interdyscyplinarnej praktyce łączy osobiste, autobiograficzne doświadczenie z krytyczną analizą uniwersalnych problemów społecznych. W rankingu Kompas Młodej Sztuki 2024 Jaskuła zajął wysokie, 22. miejsce (na 211 prezentowanych artystów młodego pokolenia).
Uznając wybór medium za kwestię drugorzędną, Jaskuła stawia w centrum swojej twórczości ideę i jej konceptualną głębię. Prace Jaskuły, często czerpiące z osobistych doświadczeń związanych z pochodzeniem z małego miasta, odważnie podejmują temat nierówności i kurtuazyjnego milczenia na temat pieniędzy w świecie sztuki. Jego twórczość zaczyna być uważana za jeden z najważniejszych analitycznych głosów młodego pokolenia, wnikliwie i bezkompromisowo komentującym współczesną rzeczywistość.
Więcej informacji o artyście oraz jego pozostałe prace dostępne w Galerii Wiele Sztuki znajdziesz tutaj.
Chcesz kupić obraz, ale obawiasz się, że nie będzie pasował do wystroju? Wyślij nam e-mailem zdjęcie swojej ściany, na której chciał byś by wisiała praca, a my odeślemy Ci wizualizację obrazu w Twoim wnętrzu. Więcej informacji w zakładce Obrazy na ścianę
