O obrazie: Zbiorowa świadomość
Temat rytuału, jako fundamentalnego dla ludzkiej cywilizacji aktu wspólnotowego, od zarania dziejów stanowił wyzwanie i inspirację dla artystów. Od prehistorycznych malowideł w jaskiniach, przez uroczyste procesje na greckich fryzach, po sakralny mistycyzm w dziełach El Greca czy egzotyczne ceremonie w obrazach Gauguina – historia sztuki jest pełna prób uchwycenia istoty tych tajemniczych, powtarzalnych działań, które spajają społeczność i łączą ją ze sferą sacrum. Ziemowit Fincek w swoim obrazie Rytuał wchodzi w dialog z tą bogatą tradycją, proponując jednak własne, współczesne ujęcie.
Artysta nie jest zainteresowany etnograficznym zapisem konkretnej ceremonii. Jego celem jest dotarcie do archetypu – do uniwersalnego, nieświadomego wzorca, który leży u podstaw wszystkich rytuałów. W tym celu Fincek rezygnuje z narracyjnej dosłowności na rzecz języka malarskiej aluzji. Postacie na jego płótnie są zdepersonalizowane, ich zgeometryzowane, niemal rzeźbiarskie ciała zdają się być częścią większej, organicznej całości.
Zlewają się z pulsującym, ognistym tłem, co wizualnie oddaje ideę rytualnego roztopienia się jednostki we wspólnocie. Przestrzeń jest tu niejednoznaczna, pozbawiona klasycznej perspektywy, co sugeruje, że znajdujemy się w sferze mentalnej, w miejscu wyjętym z porządku codzienności.
Właśnie w tej zdolności do stworzenia uniwersalnej, mistycznej atmosfery za pomocą czysto malarskich środków widzimy wysoką wartość artystyczną tego dzieła. Fincek posługuje się kubistyczną fragmentacją formy i ekspresyjną siłą koloru, aby oddać to, co w rytuale jest niewerbalne i intuicyjne. Jego obraz nie jest opowieścią, lecz zaproszeniem do kontemplacji; nie daje odpowiedzi, ale stawia widza przed tajemnicą, pozwalając mu samodzielnie poszukać w tej gęstej, malarskiej materii śladów prastarych wzorców, które tkwią także w jego własnej, zbiorowej świadomości.
O temacie obrazu: Portret, symbolizm i sztuka archetypiczna
Tematem obrazu Ziemowita Fincka jest rytuał, jednak nie w sensie etnograficznego zapisu, lecz jako zjawisko archetypiczne. Dzieło to wpisuje się w szeroki nurt sztuki symbolicznej, która odrzuca dosłowne naśladowanie rzeczywistości na rzecz badania świata idei, emocji i uniwersalnych prawd o ludzkiej kondycji.
W przeciwieństwie do realizmu, symbolizm posługuje się sugestią, metaforą i wieloznacznym symbolem, aby dotrzeć do głębszych, często ukrytych pokładów znaczeń. Kluczowe dla zrozumienia tego typu sztuki jest pojęcie archetypu, wprowadzone do psychologii przez Carla Gustava Junga. Archetypy to pierwotne, uniwersalne wzorce i obrazy, obecne w tzw. nieświadomości zbiorowej, czyli wspólnej dla całej ludzkości, odziedziczonej psychicznej strukturze. Przejawiają się one w mitach, baśniach, snach i właśnie w rytuałach na całym świecie.
Sztuka archetypiczna to taka, która świadomie lub intuicyjnie czerpie z tego uniwersalnego rezerwuaru symboli. Jej celem nie jest portretowanie indywidualnych losów, lecz dotarcie do tego, co wspólne i ponadczasowe. Postacie w takiej sztuce często są anonimowe, stylizowane lub zgeometryzowane, ponieważ nie reprezentują konkretnych osób, a raczej ogólnoludzkie typy (bohatera, matki, kapłana) lub siły.
Obraz Rytuał, z jego totemicznymi figurami, tajemniczą ceremonią i odwołaniem do zbiorowej świadomości, jest doskonałym przykładem współczesnej sztuki archetypicznej, która za pomocą nowoczesnego języka malarskiego bada najstarsze wzorce ludzkiego zachowania.
O technice: Farba olejna na płótnie
Malarstwo olejne to technika o wielowiekowej tradycji, ceniona przez artystów za niezrównane możliwości w zakresie budowania koloru, głębi i świetlistości. Jej wyjątkowość wynika bezpośrednio z właściwości chemicznych farby, której spoiwem jest olej schnący, najczęściej lniany.
Wysoki współczynnik załamania światła tego spoiwa sprawia, że światło może przenikać przez warstwy farby, odbijać się od cząsteczek pigmentu i od jasnego gruntu, tworząc efekt wewnętrznego blasku i głębi, niemożliwy do osiągnięcia w technikach wodnych. Jedną z najbardziej wyrafinowanych metod wykorzystujących tę właściwość jest laserunek, czyli nakładanie cienkich, przezroczystych warstw farby (laserunków) na wcześniejsze, już suche warstwy, zazwyczaj jaśniejsze i bardziej kryjące. Każdy kolejny laserunek modyfikuje barwę podłoża, nadając jej nową tonację i potęgując wrażenie głębi.
Ta czasochłonna technika pozwalała mistrzom takim jak Tycjan czy Vermeer na uzyskanie niezwykle subtelnych i bogatych efektów kolorystycznych. Równie istotną cechą techniki olejnej, wynikającą z jej powolnego procesu schnięcia, jest możliwość swobodnego mieszania kolorów. Odbywa się to nie tylko na palecie, ale także bezpośrednio na powierzchni płótna, co pozwala artyście na tworzenie delikatnych, płynnych przejść między barwami i tonami.
Ta zdolność do subtelnego modelowania formy za pomocą koloru jest kluczowa w malarstwie figuratywnym, umożliwiając realistyczne oddanie wolumenu, jak i tworzenie złożonych, przenikających się wzajemnie płaszczyzn barwnych, charakterystycznych dla malarstwa Ziemowita Fincka.
O artyście:
Ziemowit Fincek (ur. 1988) – polski artysta wizualny, malarz i rzeźbiarz o rosnącej renomie na rynku sztuki. Absolwent malarstwa na Akademii Sztuk Pięknych we Wrocławiu (dyplom w pracowni prof. Piotra Błażejewskiego, 2014), studiował również na prestiżowej Accademia di Belle Arti w Wenecji.
Fincek to artysta niezwykle aktywny na arenie międzynarodowej. Jego prace można było oglądać na wielu krajowych i zagranicznych wystawach, między innymi we Francji, Wlk. Brytanii, Niemczech czy Kanadzie. Udział w kilkunastu rezydencjach artystycznych, m.in. w Kanadzie, Niemczech i Bułgarii, umożliwił mu wymianę doświadczeń z twórcami z całego świata i zaowocował kilkoma ważnymi seriami prac. Dowodem uznania dla jego twórczości jest obecność jego dzieł w kolekcjach kilku instytucji, takich jak Fundacja Neo Rauch w Niemczech, Muzeum Sztuki w bułgarskim Ruse czy D’Arts et de rêves w Kanadzie.
W swojej praktyce artystycznej Fincek jest eksperymentatorem, który z równą swobodą porusza się w obszarze malarstwa i rzeźby. Często tworzy na nieregularnych, własnoręcznie wykonanych podobraziach, a jego proces twórczy ma charakter intuicyjny – prace powstają bez szkiców, materializując wizje z podświadomości.
W jego sztuce wątki osobiste, przybierające formę abstrakcyjnych dzienników, splatają się z uniwersalnymi pytaniami o duchowość, naturę, technologię i politykę. Jest laureatem wielu nagród i wyróżnień, m.in. Grand Prix Fundacji im. Franciszki Eibisch w Warszawie. Więcej informacji o artyście oraz jej pozostałe prace dostępne w Galerii Wiele Sztuki znajdziesz tutaj.
Chcesz kupić obraz, ale obawiasz się, że nie będzie pasował do wystroju? Wyślij nam e-mailem zdjęcie swojej ściany, na której chciał byś by wisiała praca, a my odeślemy Ci wizualizację obrazu w Twoim wnętrzu. Więcej informacji w zakładce Obrazy na ścianę.
