O obrazie:
„Nie wiedziałam, że to przywilej” Ewy Babiarz z 2025 roku to poruszający i bezwzględny w swojej prostocie obraz, wchodzący w cykl prac dyplomowych artystki prezentowany w katowickiej Galerii Rondo Sztuki. Tytuł dzieła należy rozpatrywać w kategoriach skrajnej, głęboko poruszającej ironii. Babiarz rezygnuje tutaj z jakichkolwiek dwuznacznych symboli czy formalnych gier na rzecz uderzającego, czystego komunikatu wizualnego, w którym warstwa językowa i obrazowa nakładają się na siebie, obnażając wielopoziomowy mechanizm opresji.
Oś kompozycyjną płótna definiuje motyw podwójnego zamknięcia, tworzący sytuację bez wyjścia. Centralna postać kobiety, ujęta za pomocą dwóch radykalnych „nie-kolorów” – bieli i czerni – kurczowo zaciska własne ramiona na piersiach w geście głębokiej niemocy i całkowitego wycofania. Ta monochromatyczność zyskuje tu głęboki wymiar symboliczny; staje się wizualnym zapisem marności, szarości i całkowitego wygaszenia życiowej energii ofiary, której codzienność została bezwzględnie odarta z jakichkolwiek barw. Na tą wewnętrzną barierę nakłada się jednak zewnętrzny, nadrzędny uścisk – monumentalna, jadowicie różowa sylwetka otacza kobietę od tyłu, osaczając ją i tłamsząc. Ten brutalny dualizm obrazuje fizyczny wymiar przemocy domowej, w której ramiona mające nieść schronienie stają się więzieniem.
Kluczowy dla dopełnienia tego dramatu okazuje się jednak tytuł, który wprowadza do dzieła drugą, niemal niewidzialną warstwę – przemoc psychiczną. Sformułowanie „nie wiedziałam, że to przywilej” w zderzeniu z tak opresyjnym obrazem ujawnia perwersyjną manipulację agresora, który sytuację uwięzienia i poniżenia narzuca ofierze jako rzekomy dar, zaszczyt czy ochronę. To brutalne odwrócenie pojęć uderza w samą logikę i autonomię kobiety, zmuszając ją do wdzięczności za własne zniewolenie. Taki zabieg rani podwójnie: odbiera nie tylko wolność fizyczną, ale i prawo do nazwania krzywdy po imieniu. Dzieło Babiarz, dotykając systemowego milczenia i tuszowania agresji wobec kobiet, staje się monumentalnym i surowym protestem przeciwko niszczeniu ludzkiej podmiotowości.
O temacie: Ewolucja portretu jako nośnika znaczeń i krytyki społecznej
Przez stulecia rozwoju malarstwa europejskiego nadrzędną funkcją portretu było wierne odzwierciedlenie aparycji modela, uwiecznienie jego statusu społecznego, materialnego bądź upamiętnienie go dla kolejnych pokoleń. Od renesansowego realizmu po dworskie, idealizujące wizerunki, uwaga artystów skupiała się na fasadzie – zewnętrznych wyróżnikach tożsamości i dostojeństwa. Dopiero przełomy modernistyczne ubiegłego wieku radykalnie rozbiły te ramy pojęciowe, odwracając wektor artystycznych poszukiwań. Współczesny portret niemal całkowicie odciął się od obowiązku czystej mimikry i dosłownego naśladownictwa. Przestał być jedynie dokumentem czy pamiątką, stając się autonomicznym, wielopoziomowym terytorium do manifestowania skomplikowanych zjawisk psychologicznych i socjologicznych.
Wizerunek człowieka we współczesnych sztukach wizualnych służy jako uniwersalne narzędzie do mapowania kondycji jednostki we współczesnym świecie. Artyści młodego pokolenia coraz częściej rezygnują z portretowania konkretnej, dającej się zidentyfikować osoby na rzecz tworzenia figuratywnych metafor, które dotykają globalnych problemów, kryzysów egzystencjalnych czy głęboko skrywanych traum. Twarz i ciało stają się płótnem, na którym zapisuje się kontekst funkcjonowania człowieka w opresyjnych systemach, strukturach społecznych lub toksycznych relacjach. Poprzez deformację, izolację postaci czy specyficzną geometrię gestu, dzisiejszy portret potrafi z niezwykłą siłą głosu dotknąć tematów tabuizowanych i trudnych, przekształcając indywidualny wizerunek w monumentalny, krytyczny komentarz społeczny o uniwersalnej wymowie.
O technice: Technika mieszana – olej i akryl na płótnie
Technika mieszana w malarstwie to metoda polegająca na połączeniu i nałożeniu na jedno płótno co najmniej dwóch różnych rodzajów farb lub materiałów artystycznych, co pozwala na osiągnięcie bogatych efektów optycznych i fakturowych, których nie udałoby się uzyskać przy użyciu tylko jednego medium. W tym konkretnym przypadku artystka operuje dwoma różnymi farbami: nowoczesnymi akrylami i tradycyjnymi olejami.
Farby akrylowe to syntetyczne farby opracowane na początku ubiegłego wieku, w których spoiwem łączącym barwniki jest wodna dyspersja żywicy akrylowej. Akryle schną niezwykle szybko, zaledwie w kilkanaście minut, tworząc elastyczną, polimerową powłokę o matowym, satynowym lub błyszczącym wykończeniu. Szybkie schnięcie akrylu czyni z niego idealny materiał na tzw. podmalówkę lub bazę do formowania trójwymiarowych, rzeźbiarskich reliefów, ponieważ twardnieje on równomiernie i bez ryzyka pękania. Jednak po wyschnięciu farby akrylowe stają się też wodoodporne, stąd nanoszenie ewentualnych korekt czy poprawek do fragmentów kompozycji namalowanych akrylami jest trudne, lub wręcz niemożliwe.
Drugim wykorzystanym materiałem jest tradycyjna farba olejna, której rodowód sięga starożytności. W Europie została ona spopularyzowana przez XVII-wiecznym mistrzów niderlandzkich. Farby te powstają w drodze starannego wymieszania substancji barwiących z naturalnymi, schnącymi olejami roślinnymi, najczęściej lnianym makowym lub orzechowym. Charakteryzują się bardzo powolnym procesem wysychania dając malarzowi ogromny komfort czasu; w przeciwieństwie do akryli pozwala to na wielodniowe budowanie detali, nanoszenie korekt, płynne zacieranie granic między kolorami oraz nakładanie przezroczystych warstw barwnych, gwarantujących niespotykane nasycenie i stałość odcienia po latach.
O artystce
Ewa Babiarz (ur. 2000 r. w Sosnowcu) jest uznaną malarką młodego pokolenia. Absolwentka katowickiej Akademii Sztuk Pięknych (2026), zdobyła m.in. Grand Prix (Nagrodę Artystyczną Rektora UAP) w 15. edycji prestiżowego ogólnopolskiego konkursu Nowy Obraz / Nowe Spojrzenie za swój dojrzały język wizualny i eksperymenty z fakturą obrazu.
Język malarski Ewy Babiarz charakteryzuje się unikalnym dialogiem pomiędzy surowym, graficznym kontrastem a ekspresyjną teksturą podłoża. Artystka po mistrzowsku łączy na płótnie technikę olejną i akrylową, uzyskując charakterystyczne różnice w strukturze plamy barwnej – od matowych, punktowych powierzchni przypominających strukturę tynku, po gładkie, niemal luminescencyjne przejścia kolorystyczne.
Kompozycje Babiarz często opierają się na monochromatycznych przedstawieniach figuratywnych, które zostają gwałtownie przełamane intensywnym, jaskrawym akcentem kolorystycznym – neonowym różem, fioletem czy jaskrawą zielenią. Te barwne plamy pełnią funkcję emocjonalnych i symbolicznych drogowskazów wewnątrz kompozycji. Pełny biogram artystki oraz pozostałe jej obrazy dostępne w ofercie naszej Galerii Wiele Sztuki znajdziesz tutaj.
Wizualizacja obrazów
Chcesz kupić obraz, ale obawiasz się, że nie będzie pasował do wystroju? Wyślij nam e-mailem zdjęcie swojej ściany, na której chciał byś by wisiała praca, a my odeślemy Ci wizualizację obrazu w Twoim wnętrzu. Więcej informacji w zakładce Obrazy na ścianę.
