O obrazie:
Wstęp: Lech Bator należy do twórców, którzy wierzą w autonomiczną siłę dzieła sztuki. W jego przekonaniu obraz broni się sam, bez potrzeby tworzenia wokół niego sztucznego szumu czy uciekania się do łatwych kontrowersji. Choć świadomie unika doraźnej publicystyki politycznej czy religijnej, jego prace są subtelnym, lecz wyrazistym komentarzem do współczesności. Artysta zwraca uwagę na postępujące zatracenie się cywilizacji w pogoni za technologią, kosztem szacunku dla natury. Z tej ekologicznej wrażliwości oraz z artystycznej niechęci do portretowania konkretnych osób, narodziła się jego centralna postać: mitologiczna hybryda, człowiek z głową jelenia. Ten bohater, nazywany przez autora Panem Jeleniem, stał się jego znakiem rozpoznawczym. Jego anonimowość i uniwersalizm pozwalają każdemu widzowi na swobodną interpretację opowiadanej historii. Ta oszczędność w operowaniu detalem i uniwersalna forma pozwalają Batorowi na swobodną grę z różnymi mediami.
Temat i Styl: Obraz Player jest kwintesencją pop-surrealistycznego stylu Lecha Batora. Widzimy tu scenę z pozoru absurdalną: antropomorficzna postać o ciele człowieka i głowie jelenia, ubrana w sportowy strój, podbija staromodną, skórzaną piłkę. Styl artysty jest gładki, precyzyjny i cechuje się czystością formy, co zbliża jego malarstwo do estetyki ilustracji czy grafiki. Bator zestawia ze sobą elementy z różnych porządków – świat natury (jeleń), cywilizacji (sport) i tajemnicy (piramida) – tworząc spójną, choć oniryczną całość.
Układ i format płótna: Pionowy, prostokątny format płótna (70×100 cm) idealnie eksponuje postać gracza, nadając jej monumentalny charakter. Kompozycja jest dynamiczna, uchwycona w pół-ruchu, co tworzy wrażenie zatrzymanego kadru z surrealistycznego filmu.
Kompozycja: Centralnym punktem kompozycji jest postać Pana Jelenia. Jego ciało jest wygięte w klasycznej pozie piłkarza przyjmującego piłkę. Wzrok przyciąga zawieszona w powietrzu brązowa piłka, która zdaje się lewitować. Postać stoi jedną nogą w kałuży, której koncentryczne kręgi wprowadzają do statycznej sceny element ruchu. Krajobraz jest uproszczony – zielona łąka, linia horyzontu z kępami drzew i jasne, pogodne niebo. Kluczowym, choć dyskretnym elementem, jest mała, idealna piramida umieszczona w lewym dolnym rogu, która wprowadza do sielskiej sceny nutę ezoterycznej tajemnicy i zaburza jej logikę.
Emocje i nastrój: Mimo dynamicznej pozy, nastrój obrazu jest niezwykle spokojny, wręcz medytacyjny. Twarz jelenia pozostaje nieprzenikniona i łagodna. Scena emanuje cichą melancholią i poczuciem wyobcowania. To nie jest radosna gra, a raczej samotny, wewnętrzny rytuał. Jasna, pastelowa paleta barw potęguje wrażenie snu i nierealności. Player nie krzyczy, lecz szepcze, zapraszając widza do kontemplacji i odnalezienia własnego sensu w tej zagadkowej scenie.
Podsumowanie: Pod płaszczem lekkiej, pop-surrealistycznej formy kryje się refleksja nad relacją człowieka z naturą, samotnością i poszukiwaniem duchowości w zdesakralizowanym świecie. To obraz, który stawia pytania, zamiast dawać odpowiedzi, pozostawiając szerokie pole dla wyobraźni odbiorcy.
O temacie: portret antropomorficzny
Antropomorfizm, czyli nadawanie cech ludzkich istotom nieludzkim (zwierzętom, bóstwom, przedmiotom), jest jednym z najstarszych i najbardziej uniwersalnych motywów w sztuce. Jego korzenie sięgają starożytnych mitologii – od egipskich bóstw z głowami zwierząt (Anubis, Horus) po greckie hybrydy, takie jak centaury czy Minotaur. W późniejszych epokach antropomorfizm służył jako narzędzie satyry (np. w bajkach Ezopa czy w XIX-wiecznych karykaturach J.J. Grandville’a, gdzie zwierzęta uosabiały ludzkie wady) lub alegorii.
W sztuce współczesnej, a zwłaszcza w nurtach takich jak pop-surrealizm, portret antropomorficzny przeżywa swój renesans. Artyści tacy używają go do badania kwestii tożsamości, alienacji oraz skomplikowanej relacji między cywilizacją a naturą. Postać hybrydy (człowieka-zwierzęcia) staje się potężnym symbolem tej dwoistości. Pan Jeleń Batora jest archetypem “szlachetnego dzikusa”, istoty zawieszonej pomiędzy dwoma światami, która w ludzkiej scenerii zachowuje spokój i godność natury, demaskując jednocześnie sztuczność ludzkich rytuałów i otoczenia.
Technika: Malarstwo akrylowe
Obraz został namalowany farbami akrylowymi na płótnie. Jest to technika stosunkowo młoda, która zrewolucjonizowała malarstwo XX wieku. Farby akrylowe zostały opracowane w latach 40. i 50. i szybko zyskały popularność wśród artystów, zwłaszcza twórców Pop Artu (jak Andy Warhol) i ekspresjonistów abstrakcyjnych, ze względu na swoją wszechstronność i intensywność barw. Farby akrylowe to dyspersja pigmentów (barwników) w wodnej emulsji polimerów akrylowych. Ich spoiwem jest syntetyczna żywica, a rozcieńczalnikiem woda. Kluczową właściwością akryli jest ich bardzo krótki czas schnięcia. Po wyschnięciu tworzą trwałą, elastyczną i wodoodporną warstwę
Główne zalety akryli to szybkość pracy – można nakładać kolejne warstwy bez długiego oczekiwania, trwałość, odporność na światło oraz brak toksycznych rozpuszczalników (narzędzia myje się wodą). Pozwalają na uzyskanie zarówno efektów laserunkowych, przypominających akwarelę, jak i gęstych, kryjących warstw podobnych do malarstwa olejnego. Dla niektórych artystów krótki czas schnięcia jest wadą, gdyż utrudnia płynne mieszanie kolorów (sfumato) na płótnie.
Podobnie jak w technice olejnej, płótno wymaga zagruntowania. Najczęściej stosuje się gotowy grunt akrylowy, znany jako gesso. Tworzy on białą, lekko porowatą i stabilną powierzchnię, która zapewnia doskonałą przyczepność farby i zapobiega jej wsiąkaniu w tkaninę. Choć warstwa akrylowa jest trwała, jest też porowata i podatna na zabrudzenia. Dlatego gotowy obraz należy zabezpieczyć werniksem. Stosuje się specjalne werniksy akrylowe (polimerowe), które chronią pracę przed kurzem, wilgocią i promieniami UV. Werniks pozwala także na ujednolicenie powierzchni obrazu, nadając jej pożądany stopień połysku (mat, satyna lub błysk).
O autorze:
Lech Bator (ur. 1985) grafik i malarz średniego pokolenia. W 2010 ukończył projektowanie graficzne na Europejskiej Akademii Sztuk w Warszawie, kierowanej przez Franciszka Starowieyskiego i Antoniego Fałata. Początkowo pracował z formami graficznymi i kolażem cyfrowym, z czasem dołączył do palety swoich środków wyrazu również malarstwo.
Na swoich obrazach przedstawia postaci ludzkie z głowami jeleni lub saren – te surrealistyczne, mitologiczne hybrydy są jego charakterystycznym, rozpoznawalnym na pierwszy rzut oka znakiem towarowym. Prace Batora dzięki wypracowanemu, rozpoznawalnemu stylowi i walorom artystycznym są dobrze odbierane przez publiczność i krytyków. Przekłada się to też w wymierny sposób na wartość inwestycyjną jego dzieł, która od roku 2011 wzrosła już ponad 4-krotnie.
W 2018 roku w St. Moritz w Szwajcarii kolekcja jego prac została zaprezentowana w Art Jed Gallery obok obrazów Damiana Hirsta, jednego z najlepiej sprzedających się współczesnych artystów. Dzieła artysty były prezentowane również w Anglii, Norwegii, USA, Francji oraz we Włoszech. Liczne prace artysty znajdują się w prywatnych kolekcjach w wielu krajach. Więcej informacji o artyście oraz jego pozostałe prace dostępne w Galerii Wiele Sztuki znajdziesz tutaj.
Chcesz kupić obraz, ale obawiasz się, że nie będzie pasował do wystroju? Wyślij nam e-mailem zdjęcie swojej ściany, na której chciał byś by wisiała praca, a my odeślemy Ci wizualizację obrazu w Twoim wnętrzu. Więcej informacji w zakładce Obrazy na ścianę.
