O rysunku:
Modelka w świetle jest wielowątkową opowieścią o samym akcie tworzenia, alegorią artystycznej pracowni jako przestrzeni, w której w blasku światła dochodzi do spotkania natury z kulturą, a ciało ożywia dialog z tradycją. Artystka, z maestrią godną starych mistrzów, buduje scenę o niemal teatralnym, misteryjnym nastroju, gdzie główną rolę odgrywa nie modelka, lecz samo światło – siła, która wydobywa formy z mroku, definiuje je i nadaje im znaczenie.
Kompozycja, nasycona symbolicznymi przedmiotami – gipsowym popiersiem, kołem z wąską, metalową obręczą i drucianymi szprychami, draperiami – jest świadomym nawiązaniem do wielkiej tradycji malarstwa europejskiego. W centrum tej sceny zasiada modelka. Jej postać, oddana bez idealizacji, w naturalny sposób, jest ucieleśnieniem żywej, organicznej natury.
Gest jej dłoni, spoczywającej na głowie antycznego odlewu, jest niezwykle wymowny; to nie jest akt dominacji, lecz czułego kontaktu, być może próba nawiązania dialogu z zastygłą w gipsie historią sztuki. W tym właśnie geście Jakieła zawiera fundamentalne pytanie o rolę artysty: czy jest on tylko obserwatorem, czy też medium, przez które przeszłość może przemówić na nowo?
Rysunek świadczy o wysokiej wrażliwości i warsztatowej biegłości młodej krakowskiej artystki i jest w istocie hołdem złożonym malarstwu i jego odwiecznej zdolności do ukazywania prawdy o ludzkiej kondycji poprzez grę światła i cienia.
O temacie obrazu: studium i alegoria w pracowni artysty
Tematem dzieła Małgorzaty Jakieły jest scena z pracowni artystycznej, która łączy w sobie cechy studium aktu oraz złożonej alegorii sztuki. Gatunek ten, ukazujący intymny świat artysty i jego warsztat, ma długą tradycję, sięgającą co najmniej renesansu. Pracownia na obrazie to nie tylko fizyczna przestrzeń, ale również sfera mentalna, laboratorium idei i symboliczny mikrokosmos, w którym twórca prowadzi dialog z naturą, tradycją i własną wyobraźnią.
Kluczowym elementem tego typu przedstawień jest często akt, czyli studium nagiej postaci ludzkiej. W tradycji akademickiej, ugruntowanej od XVI wieku, studium z żywego modela było podstawą edukacji artystycznej, niezbędnym ćwiczeniem w opanowaniu anatomii, proporcji, perspektywy i, co najważniejsze, modelunku światłocieniowego.
Jednak akt w pracowni rzadko jest tylko obiektywnym ćwiczeniem. Staje się on często punktem wyjścia do tworzenia alegorii – przedstawień, w których postacie i przedmioty mają, oprócz dosłownego, także ukryte, symboliczne znaczenie. W tym kontekście, zestawienie żywej, nagiej modelki (symbolizującej Naturę, prawdę, zmysłowość) z gipsowymi odlewami antycznych rzeźb (symbolizującymi Sztukę, ideał, historię) stało się klasycznym motywem ikonograficznym.
Służył on artystom do refleksji nad samą istotą twórczości, nad relacją między naśladowaniem rzeczywistości a dążeniem do idealnego piękna, a także nad własnym miejscem w długim łańcuchu artystycznej tradycji.
O technice: biały węgiel na czarnym papierze 180 g
Technika, w której wykonano rysunek Modelka w świetle, jest niezwykle efektownym i konceptualnie znaczącym odwróceniem klasycznego studium rysunkowego. Zamiast standardowej metody, polegającej na nanoszeniu ciemnego medium (np. czarnego węgla lub grafitu) na jasny papier, Małgorzata Jakieła posługuje się białym węglem na czarnym papierze.
Ta zamiana ma fundamentalne znaczenie dla procesu twórczego i ostatecznej wymowy dzieła. W tradycyjnym rysunku artysta pracuje poprzez dodawanie cienia – zaczynając od bieli kartki, stopniowo buduje mrok, a światło jest tym, co pozostaje nietknięte. W technice zastosowanej przez Jakiełę proces jest odwrotny: punktem wyjścia jest absolutna czerń, symbolizująca ciemność, pustkę i niebyt. Artysta nie dodaje cienia, lecz rysuje światłem.
Każde pociągnięcie białego węgla jest aktem kreacji, wydobywaniem formy z mroku. To medium staje się dosłownym nośnikiem światła, a ręka artysty – jego źródłem. Technika ta pozwala na osiągnięcie niezwykle dramatycznych efektów światłocieniowych, charakterystycznych dla nurtu zwanego tenebryzmem. Poprzez zróżnicowanie siły nacisku i gęstości kreskowania, artysta może uzyskać całą gamę walorów – od delikatnej, szarej poświaty i miękkich półcieni, aż po oślepiające, czyste biele w miejscach, gdzie światło pada najmocniej.
W kontekście dzieła Modelka w świetle, wybór tej techniki jest zatem czymś więcej niż tylko formalnym zabiegiem. Staje się on idealnym dopełnieniem tematu – technika i treść tworzą nierozerwalną całość, w której akt rysowania jest tożsamy z aktem oświetlania.
O artystce:
Małgorzata Jakieła urodziła się 23 kwietnia 2004 roku w Krakowie. Uczęszczała na zajęcia plastyczne prowadzone w centrum Kultury Dworek Białoprądnicki w Krakowie. W 2024 roku ukończyła Państwowe Liceum Sztuk Plastycznych im. Józefa Kluzy w Krakowie. Obecnie studentka II roku na Wydziale Malarstwa krakowskiej Akademii Sztuk Pięknych im. Jana Matejki. Więcej informacji o artystce oraz jej pozostałe prace dostępne w Galerii Wiele Sztuki znajdziesz tutaj.
Chcesz kupić obraz, ale obawiasz się, że nie będzie pasował do wystroju? Wyślij nam e-mailem zdjęcie swojej ściany, na której chciał byś by wisiała praca, a my odeślemy Ci wizualizację obrazu w Twoim wnętrzu. Więcej informacji w zakładce Obrazy na ścianę.
