O obrazie:
Wstęp: Twórczość Lecha Batora opiera się na przekonaniu, że autentyczna sztuka nie potrzebuje sztucznego szumu – broni się sama siłą obrazu i uniwersalnością przekazu. Artysta, choć stroni od doraźnej publicystyki, w subtelny, lecz konsekwentny sposób komentuje współczesność, zwracając uwagę na postępującą alienację człowieka od świata natury. Z tej refleksji, a także z niechęci do odtwarzania rysów konkretnych osób, narodziła się jego ikoniczna, hybrydowa postać – człowiek ze zwierzęcą głową. Ten anonimowy bohater, najczęściej pod postacią Pana Jelenia, staje się awatarem, w którym każdy widz może odnaleźć własne emocje i snuć indywidualne narracje. W obrazie Neo-lina artysta odchodzi od rozbudowanych, pejzażowych scen na rzecz intymnego, niezwykle magnetycznego portretu, który kondensuje w sobie kluczowe wątki jego twórczości i stawia widza twarzą w twarz z tajemnicą.
Temat i Styl: Neo-lina to portret w najczystszej formie, przefiltrowany przez charakterystyczną dla Batora estetykę pop-surrealizmu. Tematem dzieła jest zagadka tożsamości oraz symboliczny akt tworzenia, splatania i komunikacji, reprezentowany przez popularną grę w sznurek. Styl artysty jest tu gładki i precyzyjny; realistycznie oddane detale futra i ludzkich dłoni zderzone są z absolutnie nierzeczywistym charakterem całej postaci.
Układ i format płótna: Klasyczny, portretowy format pionowego prostokąta (60×80 cm) skupia całą uwagę na postaci. Brak jakichkolwiek elementów rozpraszających w tle potęguje wrażenie intymności i bezpośredniej konfrontacji z portretowaną istotą.
Kompozycja: Obraz cechuje się niemal idealną symetrią i frontalnym ujęciem. Postać umieszczona jest centralnie, a jej głowa, o wielkich, czujnych uszach, wypełnia górną część płótna. Najważniejszym elementem kompozycji jest jednak bezpośredni, nieruchomy wzrok postaci, skierowany prosto na widza. Ten zabieg tworzy niezwykle silną więź i napięcie psychologiczne. W dolnej części obrazu dłonie postaci tworzą skomplikowaną, geometryczną figurę z czerwonego sznurka – jedynego tak nieco mocniejszego akcentu barwnego. Ta misterna plątanina równoważy wizualnie dużą głowę i stanowi symboliczną oś całej pracy.
Emocje i nastrój: Stojąc przed obrazem czujemy spokój, ale jest to spokój pełen napięcia. Wielkie, ciemne oczy sarny są hipnotyzujące, lecz ich wyraz pozostaje nieprzenikniony. Czy postać jest zamyślona, skupiona na grze, a może znudzona? Czy zaplata sznurek w geście zabawy, czy też jest nim uwikłana? Ta ambiwalencja sprawia, że obraz staje się psychologicznym lustrem dla samego widza.
Możliwe interpretacje: Wartość i jednocześnie niezwykłość tego obrazu polega między innymi na tym, że ma on wiele ukrytych warstw znaczeniowych. Najbardziej dosłowne tłumaczenie tytułu, łączące grecki przedrostek “neo-” (nowy) z polskim słowem “lina” sugeruje opowieść o tworzeniu nowych połączeń, nowych relacji, a może o nowym losie, splatanym na oczach widza. Postać ze sznurkiem nieuchronnie przywodzi też na myśl Mojry (Parki) – greckie boginie losu, które przędły, odmierzały i przecinały nić ludzkiego życia. “Neo-lina” mogłaby być ich współczesnym, zmodernizowanym wcieleniem. Tytuł może również stanowić aluzję do postaci Neo z filmu Matrix. Bohater ten odkrył, że otaczająca go rzeczywistość jest kodem, którym można manipulować. Być może “Neo-lina” to istota, która posiadła umiejętność kształtowania własnej rzeczywistości, a czerwony sznurek jest wizualnym przedstawieniem tego kodu – “matrycy” losu.
Podsumowanie: Neo-lina to jeden z najmocniejszych i najbardziej minimalistycznych obrazów w dorobku Lecha Batora. Artysta rezygnuje z narracyjności na rzecz siły symbolu i psychologicznej głębi. To praca o tworzeniu relacji, o splątanych losach i o odwiecznej zagadce tożsamości, która wciąga widza w intensywny, wewnętrzny dialog.
O temacie obrazu: portret antropomorficzny
Portret antropomorficzny, łączący cechy ludzkie i zwierzęce, ma w sztuce długą i bogatą tradycję. Służył do tworzenia wizerunków bóstw, personifikacji cnót i przywar, a we współczesnej sztuce stał się narzędziem do badania tożsamości i alienacji. W Neo-linie Lech Bator wykorzystuje ten gatunek w niezwykle bezpośredni sposób. Frontalne ujęcie i nieruchomy, intensywny wzrok hybrydowej postaci wywołują u widza silny efekt. Przedstawiona postać jest jednocześnie znajoma (ludzkie dłonie, koszula) i obca (głowa sarny). Ten dysonans poznawczy zmusza widza do konfrontacji z własnymi wyobrażeniami na temat świadomości i “inności”. Niepatrzące ludzkimi oczami, a jednak inteligentne spojrzenie zwierzęcia stawia fundamentalne pytania o naturę duszy i granice człowieczeństwa.
O technice: farba akrylowa na płótnie
Obraz wykonano farbami akrylowymi na płótnie. Farby akrylowe powstały na początku XX wieku i dały artystom zupełnie nowe możliwości wyrazu. Składają się z cząsteczek pigmentu zawieszonych w emulsji polimeru akrylowego. Ich rozcieńczalnikiem jest woda, co stanowi główną różnicę w stosunku do farb olejnych.
Kluczową cechą akryli jest szybki czas schnięcia, wynikający z odparowania wody i przekształcenia się cząsteczek polimeru w trwałą, elastyczną powłokę. Zaletą jest możliwość szybkiego nakładania kolejnych warstw, trwałość i intensywność barw. Wadą dla niektórych może być utrudnione uzyskanie płynnych przejść tonalnych, charakterystycznych dla techniki olejnej.
Warstwa farby akrylowej po wyschnięciu jest trwałą i wodoodporna, ale pozostaje porowata i podatna na zabrudzenia oraz szkodliwe działanie promieni UV. Dlatego ostatnim, kluczowym etapem pracy nad obrazem jest jego zabezpieczenie. Używa się do tego werniksu akrylowego, który tworzy na powierzchni dzieła ochronną tarczę. Chroni on kolory przed blaknięciem i brudem, a także ujednolica połysk całej pracy, nadając jej ostateczny, profesjonalny wygląd.
O autorze:
Lech Bator (ur. 1985) grafik i malarz średniego pokolenia. W 2010 ukończył projektowanie graficzne na Europejskiej Akademii Sztuk w Warszawie, kierowanej przez Franciszka Starowieyskiego i Antoniego Fałata. Początkowo pracował z formami graficznymi i kolażem cyfrowym, z czasem dołączył do palety swoich środków wyrazu również malarstwo.
Na swoich obrazach przedstawia postaci ludzkie z głowami jeleni lub saren – te surrealistyczne, mitologiczne hybrydy są jego charakterystycznym, rozpoznawalnym na pierwszy rzut oka znakiem towarowym. Prace Batora dzięki wypracowanemu, rozpoznawalnemu stylowi i walorom artystycznym są dobrze odbierane przez publiczność i krytyków. Przekłada się to też w wymierny sposób na wartość inwestycyjną jego dzieł, która od roku 2011 wzrosła już ponad 4-krotnie.
W 2018 roku w St. Moritz w Szwajcarii kolekcja jego prac została zaprezentowana w Art Jed Gallery obok obrazów Damiana Hirsta, jednego z najlepiej sprzedających się współczesnych artystów. Dzieła artysty były prezentowane również w Anglii, Norwegii, USA, Francji oraz we Włoszech. Liczne prace artysty znajdują się w prywatnych kolekcjach w wielu krajach. Więcej informacji o artyście oraz jego pozostałe prace dostępne w Galerii Wiele Sztuki znajdziesz tutaj.
Chcesz kupić obraz, ale obawiasz się, że nie będzie pasował do wystroju? Wyślij nam e-mailem zdjęcie swojej ściany, na której chciał byś by wisiała praca, a my odeślemy Ci wizualizację obrazu w Twoim wnętrzu. Więcej informacji w zakładce Obrazy na ścianę.
