O obrazie:
W obrazie „Spojrzenie” (90 × 90 cm) Elizabeth Voryvoda osiąga chyba najbardziej radykalną i dojrzałą w swojej dotychczasowej twórczości syntezę formy, lokując płótno na styku zaawansowanego neokubizmu oraz surrealistycznej abstrakcji totemicznej.
Kompozycja opiera się na dualistycznym podziale płaszczyzny, w którym linearnie wywiedziony, biały profil twarzy o hieratycznym wyrazie kontrastuje z głęboką, niemal architektoniczną czernią i szmaragdową strukturą tła. Artystka z dużym rygorem technicznym operuje kontrastem fakturalnym; gęste, ekspresyjne impasty nakładane szpachlą w partiach jasnych i ugrowych nadają płótnu haptyczny, materialny charakter, podczas gdy chłodne, laserunkowe zielenie morskie i turkusy wprowadzają przestrzenną głębię. Kluczowym punktem rzeźbiarskiej i symbolicznej dramaturgii obrazu jest przeskalowane, organicznie wymodelowane oko z wpisanym w źrenicę odwróconym, pomarańczowym trójkątem. Ten hipnotyzujący element, wraz z zawieszoną powyżej fakturową sferą przypominającą tarczę słońca lub planetę, nadaje kompozycji wymiar kosmologiczny i surrealistyczny.
„Spojrzenie” to kompozycja o ogromnej sile magnetycznej, w której oko przestaje być jedynie narządem zmysłu, stając się autonomicznym symbolem świadomości i czujnej obecności. Praca stanowi idealną dominantę do nowoczesnych przestrzeni kolekcjonerskich, przestronnych salonów, gabinetów oraz wnętrz typu modern classic, wnosząc wyrazistą energię awangardowego i intelektualnego fermentu.
O temacie obrazu: Portret kubistyczny – od tradycji akademickiej do współczesnej geometrii
Portret to jeden z najstarszych i najważniejszych gatunków w dziejach malarstwa europejskiego. Przez stulecia pełnił rolę nie tylko pamiątkową i reprezentacyjną, ale przede wszystkim utrwalał pozycję społeczną, władzę oraz charakter modela. Od renesansu po wiek XIX celem malarza było stworzenie na płaskiej powierzchni płótna doskonałego „okna na świat”, w którym widz widział postać uchwyconą z jednego, niezmiennego punktu obserwacji. Przełom XIX i XX wieku przyniósł w sztuce prawdziwą rewolucję, która całkowicie zburzyła ten wielowiekowy porządek. Jedną z głównych przyczyną tych zmian było upowszechnienie się fotografii – skoro aparat potrafił w ułamku sekundy zarejestrować wierny wygląd człowieka, tradycyjne malarstwo straciło swój dawny monopol i sens. Artyści poczuli potrzebę zdefiniowania malarstwa na nowo: zamiast kopiować rzeczywistość, zaczęli badać sam język sztuki, kolor, płaszczyznę oraz strukturę obrazu.
Kulminacją tych poszukiwań stał się kubizm, zainicjowany w Paryżu w latach 1907–1909 przez dwóch wybitnych twórców: Pabla Picassa i Georges’a Braque’a. W ujęciu encyklopedycznym portret kubistyczny to wizerunek człowieka poddany geometrycznej syntezie i dekonstrukcji. Zamiast pokazywać postać z jednej perspektywy, malarze rozbijali bryłę głowy na podstawowe figury geometryczne (sześciany, trójkąty, stożki i płaszczyzny) oraz ukazywali modela jednocześnie z kilku stron – łącząc w jednym kadrze widok z profilu i z przodu (en face). Twórcy kubizmu nie chcieli deformować człowieka dla samego kaprysu; ich celem było pokazanie pełnej wiedzy o przedmiocie, a nie tylko jego chwilowego, powierzchownego wyglądu. Odrzucili tradycyjną perspektywę i światłocień, udowadniając, że obraz jest płaską powierzchnią rządzoną własnymi, autonomicznymi prawami kompozycji.
W historii sztuki kubizm odegrał rolę przełomową – stał się fundamentem całej nowoczesnej awangardy, otwierając drogę do konstruktywizmu, futuryzmu oraz czystej abstrakcji. Do najsłynniejszych dzieł tego gatunku należą m.in. „Panny z Awinionu” (1907) i „Portret Ambroise’a Vollarda” (1910) Pabla Picassa, „Kobieta z gitarą” (1913) Georges’a Braque’a, a także „Portret Jacques’a Nayrala” (1911) Alberta Gleizesa. Współcześni młodzi malarze niezwykle chętnie powracają dziś do języka kubizmu. W dobie kultury cyfrowej, wszechobecnych aparatów w smartfonach i gładkich filtrów internetowych, realistyczne odtworzenie twarzy przestało być dla sztuki wyzwaniem. Sięgnięcie po geometryczną syntezę, wyrazistą kreskę i mocną fakturę farby pozwala artystom wydobyć z portretu psychologiczną prawdę, siłę wyrazu oraz ponadczasowy porządek. Kubistyczny podział twarzy staje się dziś doskonałym narzędziem do opowiedzenia o tożsamości współczesnego człowieka – złożonej, wielowymiarowej i poszukującej równowagi w dynamicznie zmieniającym się świecie.
O technice: Farba olejna na płótnie
Zanim narodziło się nowożytne malarstwo olejne, europejscy artyści tworzyli obrazy głównie w technice tempery jajowej, nanosząc farby na starannie przygotowane drewniane deski. Technika ta miała jednak spore ograniczenia: tempera schła niemal natychmiast, uniemożliwiając korekty, a ciężkie deski były nieporęczne i podatne na pękanie i paczenie się pod wpływem wilgoci. Rozpropagowanie w XV wieku farb olejnych (powstałych w wyniku utarcia substancji barwiących z roślinnym olejem schnącym) oraz elastycznego płótna zrewolucjonizowało proces twórczy. Malarze zyskali czas na eksperymenty kompozycyjne oraz możliwość swobodnego zwijania i transportowania wielkich płócien.
Farba olejna schnie bardzo wolno w procesie polimeryzacji i utleniania, co umożliwia spokojną, długą pracę nad detalem i stosowanie różnych technik nakładania farby na płótno. Oleje mają też unikalne właściwości optyczne, a wysoki współczynnik załamania światła nadaje barwom głębię, nasycenie i charakterystyczny połysk. Gotowy obraz po całkowitym wyschnięciu pokrywa się specjalnym bezbarwnym lakierem – werniksem. Pełni on funkcję ochronną przed drobnymi mechanicznymi uszkodzeniami, wilgocią i promieniami UV, a zarazem scala optycznie kompozycję i pogłębia tonację barwną.
Technika ta do dziś jest uznawana przez wielu historyków sztuki i kolekcjonerów za najbardziej klasyczną, prestiżową i najważniejszą w hierarchii artystycznej, stanowiąc synonim arcydzieła malarskiego.
O artystce:
Elizabeth Voryvoda, ukraińska artystka młodego pokolenia (ur. 2000, Dniepr), absolwentka Akademii Sztuk Pięknych w Warszawie (rocznik 2025) na specjalizacji malarstwo ścienne. Jej droga artystyczna rozpoczęła się w dzieciństwie u boku ojca, malarza ikon, pośród fresków i prac sakralnych. Po ukończeniu z wyróżnieniem Kolegium Sztuki w Dnieprze i rozpoczęciu studiów w Kijowie, jej akademickie podejście do sztuki uległo radykalnej transformacji.
Wybuch wojny w Ukrainie i wymuszona emigracja do Polski stały się katalizatorem do poszukiwania nowego, brutalnie szczerego języka artystycznego. W nagrodzonej pracy dyplomowej na warszawskiej ASP, artystka przedstawiła awangardowy cykl ośmiu portretów badających kluczowe ludzkie emocje (ból, strach, nadzieja) oraz dopełniającą go mozaikę ceramiczną, która stała się dla niej metaforą siły i integracji mimo wewnętrznych pęknięć. W swojej twórczości świadomie nawiązuje do dziedzictwa awangardy (m.in. Malewicza, Kandinsky’ego, Picassa, Kantora), wierząc, że “prawdziwe malarstwo rodzi się z prawdy – z przeżytego doświadczenia. Więcej o artystce przeczytasz tutaj.
Wizualizacja obrazów
Chcesz kupić obraz, ale obawiasz się, że nie będzie pasował do wystroju? Wyślij nam e-mailem zdjęcie swojej ściany, na której chciał byś by wisiała praca, a my odeślemy Ci wizualizację obrazu w Twoim wnętrzu. Więcej informacji w zakładce Obrazy na ścianę.
