O obrazie: Zawieszona narracja
Wielkoformatowe płótno „Poradzę sobie” (130 × 115 cm) Wiktorii Rytych stanowi przenikliwe, malarskie studium prozy życia, wpisując się w nurt współczesnego nowego realizmu. Artystka rezygnuje z tradycyjnego portretu psychologicznego na rzecz niemal reporterskiej mikro-narracji, w której punktem wyjścia staje się incydent z pozoru całkowicie banalny. Kompozycja została ujęta bezpośrednio z góry (plongée, z języka francuskiego: ujęcie z góry, zanurzenie), co ustawia widza w pozycji bezstronnego, dyskretnego świadka domowego zdarzenia. Geometryczna siatka diagonalnie ułożonych fug wyznacza surową przestrzeń posadzki, na której rozegrała się cicha, codzienna katastrofa: niefortunny ruch, rozlanie płynu i brunatna plama rozlewająca się po chłodnej ceramice kafli.
Wokół plamy leżą rekwizyty przygotowane do usunięcia szkody: plastikowa butelka detergentu z charakterystyczną, czerwoną nakrętką, szerokie, płytkie naczynie z mętną zawartością oraz szklanka wypełniona ciemnoczerwonym płynem. Akcja sprzątania została jednak gwałtownie zawieszona. Siedząca na podłodze dziewczyna w domowym stroju i miękkich klapkach zastyga w bezruchu. Jej dłoń unosi się ku uchu w skupionym geście dociskania lub poprawiania słuchawki – jakby w ułamku sekundy dźwięk muzyki, głosu czy podcastu okazał się ważniejszy niż mokra posadzka.
To właśnie w tej pauzie otwiera się pole dla wyobraźni odbiorcy: czy bohaterka ucieka w wewnętrzny azyl dźwięków przed chaosem otoczenia, czy też mobilizuje siły w konfrontacji z nawracającym stresem? Tytuł „Poradzę sobie” brzmi w tym kontekście niejednoznacznie – jest lakoniczną, osobistą mantrą wypowiadaną w momencie rozproszenia, w której drobne domowe potknięcie staje się metaforą codziennych zmagań z rzeczywistością.
Zderzenie surowej geometrii tła ze swobodną, zmysłową plamą rozlanego płynu oraz ciepłym modelunkiem postaci tworzy wyważone napięcie formalne. Format 130 × 115 cm nadaje tej intymnej scenie monumentalny wymiar, sprawiając, że dzieło znakomicie sprawdzi się w nowoczesnych wnętrzach mieszkalnych i gabinetowych jako intrygujący, zmuszający do zatrzymania punkt centralny przestrzeni.
O temacie: Scena rodzajowa i nowy realizm we współczesnej figuracji
Scena rodzajowa, obejmująca przedstawienia powszedniego życia, obyczajów i pracy człowieka, towarzyszy sztukom wizualnym od czasów antycznych, stanowiąc trwały element ikonografii greckiego malarstwa wazowego oraz rzymskich mozaik czy malowideł ściennych. W okresie średniowiecza wątki te były nadal obecne, jednak nie funkcjonowały jako samodzielny gatunek artystyczny – motywy życia codziennego pozostawały podporządkowane dominującym narracjom religijnym, hagiograficznym, batalistycznym oraz kompozycjom gloryfikującym władców, pełniąc rolę symbolicznego tła bądź narracyjnego pretekstu.
Pełne uniezależnienie sceny rodzajowej dokonało się w epoce nowożytnej, osiągając apogeum w XVII-wiecznym malarstwie holenderskim, gdzie za sprawą twórców takich jak Johannes Vermeer czy Pieter de Hooch prozaiczne domowe czynności zyskały autonomię oraz rangę uniwersalnej refleksji nad czasem i trwaniem. Istotną cezurą stał się również XIX-wieczny realizm, w którym epizody z życia niższych warstw społecznych zyskały monumentalną skalę, rezerwowaną dotąd wyłącznie dla malarstwa historycznego.
Współczesny nowy realizm przetwarza tę tradycję, koncentrując się na mikro-narracjach zurbanizowanej powszedniości. Rezygnując z patosu i publicystycznego dydaktyzmu, twórcy kierują uwagę na sytuacje z pozoru nieistotne: chwile znużenia, przerwane czynności, domową krzątaninę czy mechaniczne odruchy w przestrzeni prywatnej.
Współczesna scena rodzajowa weryfikuje naszą relację z przedmiotami codziennego użytku oraz współczesną kulturą audiowizualną, ukazując postać w stanie emocjonalnego zawieszenia, zmysłowego przeciążenia bądź ucieczki w wewnętrzny monolog. Przeniesienie błahego, intymnego incydentu w ramy obrazu sprawia, że zwykły epizod przekształca się w celną, socjologiczną i psychologiczną diagnozę kondycji współczesnego człowieka.
O technice: olej na płótnie
Malarstwo olejne to klasyczna, jedna z najstarszych technik artystycznych, wykorzystująca farby powstałe w procesie ucierania drobno zmielonych pigmentów i barwników ze schnącym olejem roślinnym, najczęściej lnianym. Olej roślinny pełni funkcję spoiwa polimeryzującego w kontakcie z tlenem atmosferycznym. Długi czas schnięcia tego medium daje twórcy pełną swobodę w budowaniu kompozycji: pozwala na wielogodzinną pracę w mokrej warstwie farby, miękkie wtapianie tonów (sfumato, z języka włoskiego: zamglone, cieniowane) oraz precyzyjne różnicowanie faktury – od gładkich, płynnych przejść po gęstsze uderzenia pędzla.
Podobrazie malarskie stanowi naturalne płótno, które naciąga się na krosno malarskie (blejtram). Surową tkaninę pokrywa się specjalnym klem, a następnie nanosi na nią warstwy elastycznego gruntu malarskiego (gessa). Gruntowanie pełni fundamentalną rolę technologiczną: zabezpiecza włókna tkaniny przed niszczącym wpływem kwasów tłuszczowych zawartych w oleju schnącym oraz reguluje chłonność podłoża, zapewniając właściwą przyczepność warstwy barwnej. Po zakończeniu pracy i całkowitym utwardzeniu powłoki malarskiej lico obrazu zabezpiecza się werniksem końcowym. Werniks odcina wyschniętą farbę od wilgoci, kurzu oraz fotochemicznego oddziaływania promieniowania UV, a jednocześnie harmonizuje powierzchnię płótna pod względem optycznym, ujednolicając stopień połysku między partiami kryjącymi i laserunkowymi.
O artystce
Wiktoria Rytych – malarka i rysowniczka, studentka V roku Wydziału Malarstwa Akademii Sztuk Pięknych im. Jana Matejki w Krakowie w pracowni prof. Kingi Nowak i dr. Samuela Kłody oraz w pracowni rysunku prof. Bogusławy Bortnik-Morajdy i dr Mai Krysiak-Podsialik. Laureatka wyróżnień wydziałowych ASP w Krakowie (2025, 2026) oraz wyróżnienia Galerii Zofii Weiss (2026). Swoją twórczość opiera na wnikliwej autoobserwacji, traktując proces malarski jako formę autoterapii oraz rejestr pamięci ciała. W malarstwie olejnym i rysunku węglem posługuje się przeskalowanym detalem anatomii, motywem splecionych włosów oraz osobistej biżuterii, badając relacje między intymnym doświadczeniem a presją ról społecznych. Pełny biogram artystki oraz pozostałe jej obrazy dostępne w ofercie naszej Galerii Wiele Sztuki znajdziesz tutaj.
Wizualizacja obrazów
Chcesz kupić obraz, ale obawiasz się, że nie będzie pasował do wystroju? Wyślij nam e-mailem zdjęcie swojej ściany, na której chciał byś by wisiała praca, a my odeślemy Ci wizualizację obrazu w Twoim wnętrzu. Więcej informacji w zakładce Obrazy na ścianę.
