O obrazie:
Wielkoformatowe płótno „Figura” Pawła Franciszka Jaskuły z 2026 roku to niezwykle wyważone, a zarazem przejmujące studium nad współczesną tożsamością kulturową i powolną erozją tradycji w pejzażu polskiej prowincji. Wybór dużego formatu (140 na 190 cm) nie jest tu gestem czysto formalnym; skala ta została precyzyjnie dobrana do ciężaru gatunkowego tematu. Wielkość płótna koresponduje z potęgą i wieloaspektowością zjawiska, jakim w rodzimej kulturze jest religijność ludowa, transformując kameralny, wiejski obiekt sakralny w potężny, uniwersalny symbol socjologiczny. Artysta podejmuje temat tabu z rzadko spotykanym wyczuciem – unika otwartej, publicystycznej krytyki, skupiając się na melancholijnej, niemal antropologicznej wiwisekcji artefaktu minionej epoki.
Kompozycja dzieła wykorzystuje budujące silne napięcie formalne kadrowaniu. Jaskuła stosuje perspektywę żabią (widok z dołu do góry), co nadaje przydrożnej kapliczce z rzeźbą Matki Boskiej nienaturalny, wręcz przytłaczający ciężar. Centralny motyw maryjnej figury, uwięzionej w prostym, zadaszonym schronieniu, wyłania się z absolutnej, monolitycznej czerni tła. Ta głęboka ciemność odcina obiekt od jakiegokolwiek realnego kontekstu geograficznego, sprawiając, że tytułowa „Figura” zaczyna funkcjonować niczym zawieszony w próżni, samotny totem. Kluczowym elementem autorskim jest szeroka, jaskrawożółta obwódka zamykająca płótno – znak rozpoznawczy artysty w tym okresie twórczości. Ta iluminacyjna rama działa dwutorowo: z jednej strony nawiązuje do sakralnego blasku nimbów i złotych teł malarstwa ikonowego, z drugiej – poprzez swą plakatową surowość – dystansuje widza, zamieniając intymny obiekt kultu w wyeksponowany eksponat muzealny.
Jaskuła bezbłędnie chwyta specyfikę wiejskiej religijności, opartej na zewnętrznych, fizycznych atrybutach pobożności. Rzeźba nosi ślady wielokrotnego, intencjonalnego, choć rzemieślniczo naiwnego odnawiania grubą warstwą farby, co stanowi poruszający dowód ludzkiego starania o zatrzymanie upływającego czasu. Dla młodego pokolenia te przydrożne obiekty coraz rzadziej pełnią funkcję metafizycznego centrum świata; stają się raczej nostalgicznym wspomnieniem wakacji z dzieciństwa, powidokiem dawnych obrzędów lub posępną scenografią rodem z kina Wojciecha Smarzowskiego. „Figura” Jaskuły działa jak psychologiczne lustro – nie moralizuje, nie ocenia stopnia ortodoksji, lecz z chłodną empatią dokumentuje powolny proces sekularyzacji i transformacji polskiej mentalności w XXI wieku. Ta magnetyczna praca o ogromnej sile wyrazu to propozycja dedykowana kolekcjonerom poszukującym dzieł o wybitnym rygorze formalnym i odważnym, głębokim dnie intelektualnym.
Opis tematu: Pejzaż kulturowy i malarstwo pamięci – synteza narracji
W historii malarstwa pejzaż kulturowy oraz motyw mikroarchitektury sakralnej stanowiły istotny element dokumentacji tożsamości społecznej i duchowej konkretnych wspólnot. Przedstawienia przydrożnych krzyży, kapliczek czy figur świętych od stuleci funkcjonowały jako symbole tożsamości, zakorzenienia oraz nienaruszalnego porządku moralnego. Przez pokolenia obiekty te współtworzyły integralną harmonię między człowiekiem, naturą a sferą sacrum.
Sztuka współczesna reinterpretuje te motywy, przesuwając akcent z religijnego kultywowania formy na pozycję krytycznej i socjologicznej analizy pamięci zbiorowej. Współcześni twórcy odchodzą od idealizacji wiejskiego krajobrazu; przydrożny artefakt przestaje być wyłącznie obiektem kultu, a staje się znakiem czasu – świadkiem powolnych, nieuchronnych transformacji obyczajowych, politycznych i gospodarczych. W tym ujęciu dawne totemy religijności ludowej zyskują status nostalgicznych, a niekiedy odchodzących w zapomnienie rekwizytów minionego świata, które trwając w nowoczesnym pejzażu, stają się przezroczyste lub anachroniczne.
Efektem tej ewolucji tematu jest powstanie malarstwa o głębokim ładunku poznawczym i antropologicznym. Zamiast czystej ilustracji religijnej, widz konfrontuje się z uniwersalnym traktatem o przemijaniu, sekularyzacji oraz o tym, jak przedmioty nasycone niegdyś potężną ideologią tracą swoją pierwotną funkcję na rzecz stawania się elementami nostalgicznej scenografii. Prace te stawiają fundamentalne pytania o ciągłość kulturową, naturę współczesnych mitologii oraz stosunek nowoczesnego społeczeństwa do własnych korzeni, inicjując ważną (i odważną) dyskusję intelektualną między twórcą a odbiorcą.
Opis techniki: Malarstwo olejne
Malarstwo olejowe to tradycyjna technika artystyczna wykorzystująca farby powstałe z połączenia substancji barwiących ze schnącym olejem roślinnym (najczęściej lnianym), o długim czasie schnięcia, zapewniająca głębię i plastyczność formy. Proces powstawania dzieła na tym podłożu jest wieloetapowy i wymaga od artysty skrupulatnego przestrzegania reguł technologicznych. Rozpoczyna się on od odpowiedniego przygotowania lnianego lub bawełnianego płótna: naciągnięcia go na drewniane krosno (blejtram), a następnie pokrycia gruntem malarskim (gesso). Grunt pełni kluczową funkcję izolacyjną – odcina chłonność włókien tkaniny, chroniąc je przed destrukcyjnym działaniem kwasów tłuszczowych zawartych w spoiwie olejnym, oraz gwarantuje idealną adhezję (przyleganie) kolejnych warstw pigmentu.
Największą zaletą farb olejnych jest ich unikalna struktura fizykochemiczna, oparta na powolnym procesie polimeryzacji oleju pod wpływem tlenu, a nie prostego odparowywania wody. Ten wydłużony czas schnięcia daje artyście niezrównaną swobodę warsztatową; pozwala na wielodniowe modelowanie plamy barwnej bezpośrednio na płótnie, płynne mieszanie przejść tonalnych oraz uzyskiwanie niezwykle subtelnych efektów światłocieniowych i sfumato. Cechą charakterystyczną tego medium jest również jego wysoki współczynnik załamania światła – cząsteczki oleju otaczające pigment sprawiają, że warstwa malarska zyskuje wyjątkową głębię optyczną, nasycenie oraz szlachetny, naturalny połysk, który pozwala na doskonałe oddanie zróżnicowanych faktur, od gładkości ciał po surowość drewna czy metalu.
Ostatnim etapem pracy jest zabezpieczenie suchej powierzchni obrazu werniksem, co może nastąpić dopiero po upływie kilku miesięcy od ukończenia malowania, gdy proces polimeryzacji dobiegnie końca. Werniks, będący roztworem szlachetnych żywic, odgrywa kluczową rolę konserwatorską – tworzy przezroczystą, trwałą barierę chroniącą strukturę dzieła przed uszkodzeniami mechanicznymi, osiadaniem kurzu, wilgocią oraz szkodliwym działaniem promieniowania UV, zapobiegając blaknięciu kolorów. Jednocześnie medium to pełni funkcję estetyczną, ponieważ scala optycznie całą kompozycję, pogłębia tony ciemne i nadaje całemu płótnu jednolite, eleganckie wykończenie.
O artyście:
Paweł Franciszek Jaskuła (ur. 1993) – artysta wizualny, malarz i fotograf, absolwent Uniwersytetu Artystycznego im. Magdaleny Abakanowicz w Poznaniu (2021). W swojej interdyscyplinarnej praktyce łączy osobiste, autobiograficzne doświadczenie z krytyczną analizą uniwersalnych problemów społecznych. W rankingu Kompas Młodej Sztuki 2024 Jaskuła zajął wysokie, 22. miejsce (na 211 prezentowanych artystów młodego pokolenia).
Uznając wybór medium za kwestię drugorzędną, Jaskuła stawia w centrum swojej twórczości ideę i jej konceptualną głębię. Prace Jaskuły, często czerpiące z osobistych doświadczeń związanych z pochodzeniem z małego miasta, odważnie podejmują temat nierówności i kurtuazyjnego milczenia na temat pieniędzy w świecie sztuki. Jego twórczość zaczyna być uważana za jeden z najważniejszych analitycznych głosów młodego pokolenia, wnikliwie i bezkompromisowo komentującym współczesną rzeczywistość.
Więcej informacji o artyście oraz jego pozostałe prace dostępne w Galerii Wiele Sztuki znajdziesz tutaj.
Chcesz kupić obraz, ale obawiasz się, że nie będzie pasował do wystroju? Wyślij nam e-mailem zdjęcie swojej ściany, na której chciał byś by wisiała praca, a my odeślemy Ci wizualizację obrazu w Twoim wnętrzu. Więcej informacji w zakładce Obrazy na ścianę
